MÜSAİT, HURİ, GILMAN…
Müsait sözcüğünün TDK sözlüğündeki karşılığı üzerine başlayan tartışmayı başlangıçta pek de ciddiye almamıştım. Yaşamım boyunca kaç yüz kez kullanmış olduğumu unuttuğum “müsait” sözcüğünün TDK sözlüğündeki karşılıklardan tartışmaya konu olanına yönelik bir algıya yol açtığını anımsamıyorum.
Hekimlik çok sayıda insanla ve dolayısı ile de çok sayıda adla karşılaşmak demek! Hatta, adların ve soyadların çetelesi tutulsa ortaya çok ilginç yapıtlar çıkabilir.
Gılman adıyla karşılaşınca ilk işim sözlüklere göz atmak oldu!
TDK sözlüğünün bir sürümünde “kabarık saçlı (kimse)” karşılığını buldum. Bir başka sürümünde ise gılman sözcüğünü karşılıklandırma zahmetine bile girmediklerini fark ettim.
Bir başka güvenilir sözlük Dil Derneği’ninkidir. Oradaki karşılığı paylaşmakta yarar var!
Cennette hizmet gördüğüne inanılan delikanlılar ve yeniçeri ocağına yeni girmiş gençler olarak karşılık bulmuş gılman bu sözlükte. Başka deyişle, gılman hurinin karşı cinsteki eşdeğeridir. Huriler/nuriler ikilisinin nuri’ye denk düşeni diyelim!
Her nedense TDK sözlüğü huri sözcüğünün karşılığını esirgememiş başvuruculardan. Her iki TDK sürümünde de “cennette yaşadığına inanılan dişi varlık” olarak tanımlanmış.
Dil Derneği biraz daha açık bir karşılık vermiş huri için. “Cennette sunulacağına inanılan çok güzel kızlara verilen ad.”
Çok daha doğrusu Dil Derneği’ninkidir. Ortalık yerde dolaşan cennet pazarlamacılarının önde gelen nesnelerindendir huriler. Her gün bilmem kaç tane el değmemiş huri beklemektedir onlara göre cennetlik erkekleri.
Yine, her nedense cennetlik kadınlara sunulacak güzelliklerden ve olanaklardan söz etmez din tüccarları cennetlik kadınlara!
Şaşırmamak gerekir buna!
Kadın, hemen her fırsatta aşağılanan, ikincilleştirilen, önemsizleştirilen bir varlıktır onların gözünde. Ayıptır, günahtır kisvesinin ardında kadını yoklaştırmak pekiyi becerilir kendilerince.
Gılman-huri örneğinden anlaşıldığı kadarı ile bu ayrımcılık yaşamın en kuş uçmaz, kervan geçmez köşelerine bile taşınmıştır.
Kendisine yakıştırdıklarını, eşinden esirgeyen anlayışın gerçek anlamda bir ayrımcılık içinde olduğunu saptamak görevini eksik bırakmamak gerekir(di).
Arada bir sözlüğe başvurmakta yarar var!
İkiyüzlülüğü ve ayrımcılığı ortaya çıkartmak için!
Ne de olsa “Şeytan ayrıntıda gizlidir!”
Ceyhun BALCI, 12.03.2015