Kriz yaşamakta sakınca yok ama duyurmak ve adını anmak yasak! Bir zamanların kendi kendine yeten tarım/hayvancılık ülkesi Türkiye şu sıralarda okkalı bir et krizi yaşıyor. Helal et söylemleri bu krize örtülen şaldan öte anlam taşımıyor.

Eti yiyebilene aşk olsun! Üretip, emeğinin karşılığını biraz olsun alabilene de!

Şu günlerde et reyonlarında boy göstermeye başlayan kuzu etinin fiyatı kimi yerlerde 75 TL’leri görse de üretcinin cebine bu nicelğin yalnızca üçte biri giriyor.

Türkiye gibi bir ülkede bu yaşananların şakadan farkı gerçek olması!

Umarsız mıyız? Elbette hayır! Son çeyrek yüzyılda hız kazanan liberal ihanet bugün yaşananların biricik nedeni. Son 13 yıla damga vuran AKP anlayışını da özellikle anmak gerekir.

Türkiye’de bu anlayışı hiçe sayan, üretimi önceleyen bir siyaset var mı sorusunun yanıtı da olumlu değil ne yazık ki!

Uruguay’ın önceki devlet başkanı Jose Mujica 1 Kasım seçimlerinin hemen ertesinde Türkiye’de konuktu.

Mujica’nın 3 bacaklı köpeği Manuela, 40 yıllık otomobili vosvosu, derme çatma evi, aylığının % 90’ını gereksinim duyanlara pay etmekte oluşu belleğimize çivilenen özellikleriydi. Yöneticileri saraylara, uçaklara, hanlara, hamamlara oluk gibi para akıtan bir ülkenin yurttaşlarının Mujica’ya bu açıdan ilgi duyması şaşırtıcı değildir elbette!

Ama, evine et girmeyen yurttaşları saymakla bitmeyecek, et alabilenlerin aldığı etin ne kadar sağlıklı olduğu tartışılan Türkiye’de Mujica’nın bir başka özelliği daha söz konusu olmalı ve bilinmeliydi.

Geçmişte Tupac Amaru gerillası olan, bu nedenle yıllarını hapiste geçiren Mujica siyasete girdikten sonra kendisini ilk olarak Uruguay Tarım Bakanı olarak gösterdi. Yukarıda anılan ve pek çoğumuzun ezberlediği özellikleri kadar önemli başarıların altına imza attı Mujica bu görevi boyunca!

Uruguay onun tarım bakanı olduğu dönemde dünyanın önde gelen et üreticilerinden birisi oldu. Oysa, Uruguay’ın yarısı başkent Montevideo’da yaşayan insanlarının toplam sayısı 4 milyon dolayındadır. Yüzölçümü kabaca Türkiye’nin beşte biri tutarındadır. Uruguay’da kişi başına yaklaşık 4 sığır düştüğünü söylersek ülkedeki hayvancılık zenginliğini biraz olsun yansıtmış oluruz. Aynı sayı Türkiye’de kişi başına 0.20 dolayındadır. Otuz milyon koyun da eklendiğinde Türkiye’de kişi başına düşen hayvan sayısı 1’I bulamamaktadır.

Kişi başına kırmızı et tüketimi Türkiye’de 20 kg’nin altındayken; Uruguay’da aynı nicelik 60 kg’ın üzerindedir.

Arjantin’de bir et lokantası

Mujica’nın asıl görülmesi gereken özelliği tarım bakanıyken başardıklarıdır. Ülkesini bir hayvancılık devine dönüştürürken insanına et yedirme başarısı göstermiştir. Şu sıralar Türkiye’nin de aralarında bulunduğu pek çok ülkeye et satmaktadır Uruguay.

Mujica’yı Türkiye’de konuk edenler, il il gezdirenler onun bu özelliğini öne çıkartmışlar mıdır? Basının magazinciliği yeğleyip bu açıdan değerlendirme yapmadığını söyleyebiliriz. İzmir’de bir kapalı salon etkinliğine getirilen Mujica’yı izlemeye gidemediğim için hayıflanmıştım. Ertesi günkü gazeteleri okuyunca iyi ki gitmeye kalkışmamışım dediğimi anımsıyorum. Salona girilemediği gibi Mujica gibi önemli birisinin Ece Temelkuran tarafından sunulduğunu da okuyunca işkenceden kurtulmuş gibi sevinmiştim. O kapalı salon toplantısında Mujica’nın bu yönüne değinilip değinilmediğini yine bilemiyoruz. Ama, yüce basınımızın değinmeye değer bulmadığını çok iyi biliyoruz!

Mujica o ziyareti sırasında ülkemizin tarım ve hayvancılık çevreleriyle buluşturuldu mu? Buluşturulduysa neler konuşuladu, görüşüldü?

??????????????????????

Köpeğinin adı bile ezberimizde olan Mujica’nın çok daha önemli ve öne çıkartılması gereken yanı karanlıkta kalmıştır.

Et krizi yaşamakta olan Türkiye’nin o günlerde de krizde olmadığı söylenemezdi. Biraz aklı olan işi gücü bırakıp Mujica’yı bu açıdan değerlendirmeye odaklanırdı!

Magazinci kolaycılık ve ekonomik öngörüsüzlük bu önemli konuğun hak ettiğince değerlendirilmemesi anlamına geldi!

Yaklaşık 10 yıl önce Arjantin ve Uruguay’ı görmüştüm.

Her iki ülkede boğazımızdan geçen etlerin lezzeti unutulur gibi değildi. Üstelik şaşırtıcı düzeyde ucuzdu.

Aklını ve uygun koşullarını kullananların yücelmesine ilişkin örnektir Uruguay’ın et alanında devleşmesi! Buna karşılık Türkiye’nin etsel sefaleti akılsızlığın, budalalığın ve utancın canlı anıtı olarak yükselmektedir!

Ceyhun Balcı, 09.02.2016