Tromsö’de bindiğimiz Midnatsol yerel bir şirket olan Hurtigruten’e ait. Kuzeyden güneye fiyort turunda geminin kalkış noktası kuzeydeki Kirkenes kenti. Kent Norveç’in Rusya komşuluğunda yer alıyor. Orta boyutlu gemimiz son derece rahat ve güvenli.

Öncelikli amacı turistik olsa da bu gemilerin Norveç kıyılarındaki irili ufaklı limanlara uğrayarak yolcu indirmeleri, bindirmelerinin yanı sıra motorlu taşıt ve diğer yükleri taşımaları söz konusu. Bir bakıma fiyort postası işlevi gördükleri söylenebilir. Gezinin yanı sıra gemimizin bir bakıma kamu hizmeti yaptığını gördük.

 

Rotamız ve uğrak limanları

Tromsö’den başlayıp Bergen’de sonlanacak 4 günlük gezimiz boyunca Midnatsol pek çok limana yanaşacak. Kimisinde 15 dakika kimisinde ise bir kaç saat kalacak iskelede. İlk gece yorgunluğu atmakla geçtiği için uğranılan limanlara ayak basamadık. Ertesi günden başlayarak durulan her limanda karaya çıkmayı amaçlıyoruz. Birkaç yüz metre de olsa yürümek, birkaç kare fotoğraf almak olmazsa olmazımız. Böylelikle gezinin önemli bir gereğini yerine getireceğimizi düşünüyoruz.
Karaya ayak basmadan önce 4 günlüğüne evimiz olacak Midnatsol’ü tanımak istiyoruz. Üst kattaki ortak kullanım alanında yolculukla ilgili bilgilendirici harita, broşür vb basılı gereçler görüyoruz.

Midnatsol içi

Thor Heyerdahl’e rastlamak şaşırtıcı değil ama bir başka ünlüye rastlamak ilginç geliyor bize. Mikroskobun mucidi ve mikrobiyolojinin öncüsü sayılan Loewenhook’la ilgili kısa biyografinin varlığına anlam veremesek de bir kenara not ediyoruz.

Thor Heyerdahl ve Loewenhook Midnatsol’de

En üstteki seyir katında yolculuk sırasında çevreyi izleme olanağı var. Güneş tam anlamıyla batmadığı ve karanlık basmadığı için günün her anı fotoğraf çekmeye son derece uygun ışık var.

 

Midnatsol seyir terası

Midnatsol’ün ilk durağı değilse de bizlerin karaya ayak bastığı ilk yer Andoy (Risoyhamn) oldu. Gemiye binişimizin ertesi günü sabahında 15 dakikalık mola yerinde hiç olmazsa çevreye bakınmak ve bir kaç kare fotoğraf almak için iniyoruz gemiden. Burası aynı zamanda yanaştığımız en küçük yerleşim birimi. Nüfus 200’ü biraz aşkın.

Rıhtımın hemen karşısına dikilmiş bir taş çekiyor dikkatimizi. Kral Taşı olduğunu öğreniyoruz. Norveç’te kralın ziyaret ettiği yerlere taş dikilir ve kralın adıyla ziyaretin anısına tarihi yazılırmış. Bu küçük balıkçı köyünü 1922, 1959 ve 2012’de 3 Norveç kralı ziyaret etmiş.

Kral Taşı

Kendi halinde bir yer. Rıhtım yakınında bir küçük dükkânda daha çok hanımefendilerin ilgisine açık takı satış yeri var. Çok oyalanmazsanız alışverişe olanak verecek kadar zaman var.

Risoyhamn (Andoy)

Burada geçirilen 15 dakika su gibi akıyor. Birkaç kare fotoğraf ve çevrenin kolaçan edilmesine ancak yeten bu kısa süreden sonra gemiye dönüyoruz. Gemiye ilk binişimizde her birimize verilmiş olan akıllı kartlar gemiden her iniş ve gemiye her binişte optik okuyucudan geçiriliyor. Böylelikle yolcular sayılmış oluyor. Geminin kalkış saatini geçiren bir yolcuyu beklemesi söz konusu değil. Kaçırmanız durumunda bir sonraki limanda gemiye karayolundan  yetişmeniz olası. Kimi gezgin gruplarının bir limanda inip karayolundan çevreyi gezip, gördükten sonra bir sonraki limanda gemiye döndüklerini görüyoruz.

Sırada Sortland var. Sortland Alaska, Grönland ve Sibirya ile aynı enlemde. Burayı diğerlerinden farklı kılan ve daha yaşanılır kılan hiç kuşkusuz Gulf Stream akımı. Sortland bir önceki uğrak yerimizle karşılaştırılamayacak denli canlı ve kalabalık!

Sortland

Kasabanın küçük parkında bir heykel görüyoruz. Sortland’a temizlik işçisi olarak emek veren kamu görevlisinin ölümünden sonra heykeli dikilerek anısı ölümsüzleştirilmiş. Değerbilirlik göz yaşartıcı! Bu saygıdeğer düşünceyi akla getirip, bununla da yetinmeyip yaşama geçirenlere teşekkür etmek geçiyor içimizden.

Cumhuriyetin Atları geliyor aklımıza tam da burada. Zaman ayırıp bağlantıdaki bu yazıyı da okumalısınız.

http://www.dagarcikturkiye.com/cumhuriyetin-atlari-yd-2097.html

Sortland 1922’de denizyolunda yapılan iyileştirme ve derinleştirme sonrası gelişmiş. Böylelikle daha önceleri Stokmarknes’in başat olduğu bu bölgede deniz ulaşımından pay almaya başlamış. Böylelikle Sortland’a okullar yapılmış, köprüler ulaşıma açılarak bölgenin gelişmesine katkı sağlanmış.

İzleyen uğrak yerimiz Stokmarknes Hadsel Belediyesi’nin merkezi konumunda. Bir diğer önemli özelliği Hurtigruten’in doğduğu yer olması. Kent antik yerleşimlerden izler taşıyor. Az önce söz etmiştik. Risoyhamn’ı da içeren Risoyrenna bölgesi gemi trafiğine elvermeyecek denli sığken Stokmarknes Vesteralen bölgesinin önde gelen gemi uğrak yeri olmuş. 1922’den sonra sığ bölgelerin iyileştirilmesiyle deniz trafiğini Risoyhamn ile paylaşmaya başlamış.
Hurtigruten merkezini 1988’e dek Stokmarknes’te tutmuş.

 

Stokmarknes ve emektar Finnmarken

Hurtigruten Müzesi de doğal olarak burada. Hurtigruten filosundan emekli edilen 1956 yapımı Finnmarken gemisi de 1993’den bu yana Stokmarknes’i süslüyor. Emektar gemi ziyarete açık olsa da zaman darlığı bu fırsatı kullanmamıza engel oluyor.
Stokmarknes’ten sonra fiyortlar yolculuğunun belki de en ilginç anlarını yaşayacağız.

İki buçuk kilometre uzunluğunda ve en dar yerinde eni 100 metreye dek düşen Troll Fiyordu bu turun yıldızı olacak denli önemli bir nokta. Burası yüreklerin ağızlara geldiği yer. Dar bir koridorda ilerleyen Midnatsol’ün buraya bir gösteri amacıyla girmiş olduğunu anlıyoruz. Dar alandaki manevra ve geri dönüş kaptanın ustalığını sınayacak türden.

Trollfjord

Fiyortlardaki sayısız şelaleden bir demet

Burası 1890’daki Troll Fiyordu Savaşı’na da sahne olan yer. Norveç balıkçılık tarihinin önemli çatışmalarından birisi burada yaşanmış. Bu olay Johan Bojer’in “Son Viking” kitabına da konu olmuş. Kısaca yansıtmak gerekirse geleneksel ve modern yöntemlerle balıkçılık yapanların çatışmasıdır kitapta anlatılan. Gelenekselciler modern yöntem kullananları fiyorda sokmak istemezler. Sonunda zor da olsa gelenekçiler kazanır mücadeleyi.

Lofoten adalarının başkenti sayılan Svolvaer’de de karaya ayak basıyoruz. Lofoten’in en büyük balıkçılık ve ticaret merkezindeyiz. Limana girişteki bronz heykel Balıkçının Eşi’ni betimliyor.

Norveç genelinde bu türden heykellerden bolca var. Gidip de dönmeme olasılığı olan bir meslek balıkçılık. Eşini uğurlayıp yolunu gözleyen kadını anlatıyor bu heykel. Kimilerinde kadına çocuğu da ekleniyor. Kentte balık kurutacı diyebileceğimiz yerel adı “hjeller” olan askılardan görüyoruz. Balıkçılık ülkesi Norveç’te balık saklamada kurutma önde gelen yöntemlerden birisi olmayı sürdürüyor.

Svolvaer

Sırada Stamsund var. Bin dolayında nüfusu olan bu kasaba balıkçılığıyla ünlenmiş. 1900’de kurulmuş olan Stamsund Norveç’in en büyük kurutulmuş balık üreticisi ve dışsatımcısı olarak öne çıkıyor. Stamsund Lofoten Adalar Denizi’nin Vestvagoy adası üzerinde yer alıyor.

Stamsund

Oslo’dan Tromsö’ye uçarkan havadan geçtiğimiz Kutup Dairesi’ni bu kez güneye yol alan Midnatsol’le aşacağız. Sanırız biraz daha fark edilir olacak bu önemli coğrafik çizginin geçilmesi. Diğer yandan biraz hüzünlüyüz. Kutup Dairesi’nin güneyine geçmek Gece Yarısı Güneşi’ne veda etmek anlamı taşıdığı için. Neyse ki, Midnatsol hiç olmazsa adıyla bizlere gece yarısı güneşini anımsatmayı sürdürecek Bergen’e dek.

Stamsund’dan sonra güneye yol almayı sürdürüyoruz. Önce Bodo’ya uğrayacak olan Midnatsol ardından Ornes’i geçecek. Bir sonraki liman olan Nesna’ya gelmeden önce Kuzey Kutup Dairesi’ni aşmış olacağız. Sabaha karşı saatlerine rastlayacağı için Bodo ve Ornes’i feda ediyoruz.
Kutup Dairesi’ni havadan geçerken pilotumuz duyurmasa elbette haberimiz olmayacaktı. Denizde ise geçişi işaretlemek için metal küre yerleştirilmiş gemiden görülecek şekilde.

Kutup Dairesi Çizgisi

Kutup Dairesi’ni geçtikten sonra Gece Yarısı Güneşi’yle vedalaşmış oluyoruz.
Nesna yaklaşık 200 yıldır bir eğitim merkezi olarak sivrilmiş. Nesna İleri Eğitim Koleji Öğretmen Okulu olarak da bilinmiş.

Nesna

Modern bir marinası olan Nesna aynı zamanda Norveç çapında ısmarlama çelik ve alümünyum ürünler üreten endüstrisiyle de öne çıkıyor.

Sonraki limanımız Sandnessjoen’e yöneliyoruz.

Sandnessjoen

Sandnessjoen Alsta adasının kuzey ucunda yer alıyor. Alsta’nın doğu kıyısında Yedi Kızkardeşler dağları sıralanıyor.

Yolculuk sürerken geminin en üst katındaki seyir terasında kaptanın sürprizi var. Kendi elleriyle balık yağı ikram ediyor yolcularına kaptan. Bu ritüelde rol alan yolculara balık yağı kaşığı armağan. Gerçekten ağır ve daha da doğrusu berbat bir tat. Gün boyu balık yağı tadı eksik olmuyor damağımızdan.

 

II. Sandnessjoen’den sonraki limanımız Bronnoysund XX. yüzyılın başından başlayarak gelişme göstermiş. 1900’den 1930’a dek nüfus 4’e katlanmış. 2001’de ilçe statüsüne kavuşmuş.Dünya Savaşı’nda kente yerleşen Alman askerleri nedeniyle “Küçük Berlin” olarak adlandırılmış.

 

Bronneysund’dan Trondheim’a yol alırken görülmesi unutulmaması gereken bir ilginç yüzey şekli Torghatten Adası’ndadır. “Delikli Dağ” olarak bilinen bu ilginç oluşum deniz seviyesinden 112 metre yüksekliktedir. Dikdörtgen biçimli delik 160 metre uzunlukta, 25-35 metre yükseklikte ve 12-15 metre endedir.

Delikli Dağ’ın oluşumu bir kaç milyon yıl önceki Buz Çağı’na dayanır. Dağdaki zayıf alan buzun ağırlığına dayanamayınca çatlak ve kırıkların oluştuğu varsayılmıştır.
Torghatten dolaylarında bir kaç Taş Devri yerleşimine de rastlanmıştır.

Efsaneye göre Lekamoya sevdalısı Hestmannen’den kaçarken; Hestmannen Lekamoy’a bir ok atar. Somna trolü de okla birlikte şapkasını fırlatır. Okun peşisıra giden şapkanın dağı deldiğine inanılır.

Trondheim’den önceki liman Rorvik’e yanaşıyoruz.

Rorvik

Bir kez daha karaya ayak basıyoruz. Kendi halinde durgun köyden aklımızda kalan martılar oldu. Özellikle metruk yapıların çatıları ve pencere önlerine yuvalanan martılar deyim yerindeyse bir martı cumhuriyeti oluşturmuşlar bu kuş uçmaz, kervan geçmez köyde.

Rorvik : Martı Cumhuriyeti

Rorvik de pek çok Hurtigruten uğrak yeri gibi denizcilik filosunun genişlemesiyle gelişmeye başlamış. Rorvik’te de balık kurutaçları dikkati çekiyor. Çevredeki balıkçılık birimlerinin merkezi konumunda.

Bugünün Rorvik’i Vikna belediye çevresine ait bir yerleşim. Rorvik’in yerel tarihçisi Paul Voxeng’in (1883-1967) heykeli yer alıyor kent meydanında.
Rorvik’te dikkat çeken bir diğer yapı müze. 2005’te Avrupa Mimarlık Ödülü’ne aday göterilmiş. Mize Voxeng’in koleksiyonunu da burada sergilemekte.

Trondheim’e yaklaşmanın heyecanı içindeyiz. Norveç’in bu önemli kentinde 3.5 saat kalacak Midnatsol. Ayrıntılı gezmeye olanak tanımasa da mola süresi kenti tanımaya yetecek gibi görünüyor.