cumhuriyetciyorum

Bu yazıda görsel kullanmak içimden gelmedi. Çocuğumuza sevgi ve onun varlığına saygı bunu gerektirirdi diye düşündüm. Pek çok ortamda yer alan görsellerde çocuğumuzun görüntüsünün buzlanmış olması orasının sakıncalı ortam olduğunu göstermesi bakımından önemlidir kanısındayım.

Trabzon’da Cumhurbaşkanı’nın ve ona eşlik eden ileri gelenlerin gözleri önünde bir çocuğumuzun sunumu izlendi geçtiğimiz günlerde. Korku, dehşet ve ürkü ilk akla gelebilecek nitelemelerdi.

Yaklaşık 40 yıldır Türkiye’yi ve siyasetini yakından izleyen biri olarak Türkiye’de bundan daha kötüsünü görme olasılığı kalmamıştır.

Bu ve benzeri olayların hemen sonrasında kendisini gösteren olumsuz duyguların zamanla gerilemesi, silinmese de ilk andaki düzeyini yitirmesi alışılmış durumdur.

Bu kez, en azından benim açımdan, böylesi bir gerileme olmadığının altını çizmeliyim. Aradan geçen zamana karşın konuyla ilgili yazma gereği duymuş olmam bu durumun kanıtı sayılmalı.

Onlu yaşlarına henüz gelmiş bir çocuğumuz devlet ileri gelenlerinin tanıklığında (büyük olasılıkla da özendirmesiyle) kürsüde mikrofonu eline aldı. Büyüklerinin sınır tanımaz biçemini bire bir edinmiş bir görüntüyle siyasetin artık alışılmış olumsuz sözel davranışlarını eksiksiz yerine getirerek kendisine verilmiş olan görevi tamamlamış oldu.

Bilindiği gibi insan yavrusu diğer türlerinkiyle karşılaştırılamayacak denli uzun bir olgunlaşma sürecinden geçer. Bugünkü psikolojik, pedagojik ve başka bilimsel dayanaklar insan yavrusunun olgunlaşma yaşını en erken 16 ve çoğu yasal durumda 18 olarak belirlemiştir.

Bu yaşın altındaki tüm çocukların bırakınız iyiyi-kötüyü ayırma bilincini bir yana, siyasi bir ortamda bulunması bile sakıncalıdır. Çok iyi biliyoruz ki, öteden beri ve özellikle de son yıllarda siyasetimizin ana oyuncuları bu ortamı sivri dilin ötesinde incelikten yoksun ve hatta izleyenleri utandıracak boyutlarda kirletmiş durumdadırlar.

Diğer yandan, siyasetimizin özellikle iktidar kanadını mutlak iktidar, sürekli iktidar tutkularının (zorunluluklarının) bu uğurda çocukları bile kullanacak noktaya sürüklenmiş olması dikkat çekici bir başka gelişmedir. Bir çocuğun kendiliğinden bu türden davranmayı aklından bile geçirmeyeceği kuşku götürmez gerçek olduğuna göre özendirilmiş olduğu kesindir. Acı verici nitelemeyle çocuğumuz siyasi amaçlarla kullanılan nesneye dönüştürülmüştür.

Ortamda çok da gündeme gelmeyen bir önemli konuya değinmeden geçilmemeli.

Ortada bir çocuğumuz var!

Bulunmaması gereken bir ortamdadır kendisi.

Bir çocuktan beklenmeyen davranışlar sergilemiştir.

Böyle bir durumda, olağan koşullarda çocuk eğiticileri, pedagoglar ve çocukları gözeten, koruyan ve kollayan kurumlar ivedilikle devinime geçerler(di).

Çünkü, artık o çocuğumuz korunma, kollanma ve gözetilme gereksinimi içindedir.

Çocuğun anası ve babası var mı?

Yoksa çocukla ilgilenen ve onu büyüten başka yakınları var mıdır?

Varsa kimlerdir?

Kanımca olması gereken şuydu!

Bu çocuk öncelikle gözetim altına alınmalıydı!

Pedagoglar, psikologlar çocuğumuzu değerlendirmeli ve sosyal hizmet uzmanlarıyla işbirliği içinde çocuğun içinde bulunduğu olumsuz ortam mercek altına alınmalıydı. Bu süreçlerin sonunda çocuğumuzun o olumsuz ortamdan kurtarılması, devletin gözetiminde rehabilite edilmesi süreci başlatılmalıydı.

Yapılmalıydı, edilmeliydi diye yazdım.

Daha da kaygılanmamızı gerektiren durum ülkemizde bu türden düzeneklerin hele hele bu örnekte harekete geçmesi olanaksızdır.

Kötü olan da budur.

Çocuklar devşirilerek “kindar-dindar” ordusuna nefer olarak yazılabilmektedir.

Ürküye ve korkuya kapılmamız için yeterince gerekçe olduğu açıktır.

Futbolda süper ligin süper üçlüsü kara bir sezon yaşıyor. Devre bitmeden üçünün birden teknik direktör değişikliğine gittiğine bundan önce hiç tanık olunmamış olabilir.

Ben futbolumuzun çoktan küme düştüğünü kolaylıkla söyleyebilirim. Avrupa Uluslar Ligi’nde dibi boylamış durumdayız. Bu olumsuzluktan olumluluk çıkartılacaksa eğer düştüğümüz kümede karşımıza çıkacak kent ve ada devletleri yengi özlemimizi giderecektir diyebilirim.

Diğer yandan, Salazar’ın 3 F’sinden birisi olan FUTBOL Türkiye’de iktidarın başını derde sokacak öğe olmaktan PASSOLİG denen fişleme yöntemiyle çıkartılabildi. Yine de, tribünlerin İzmir Marşı korosuna dönüşmesinin önüne geçilemedi.

Futbolda son zamanda kendisini gösteren bir diğer özellik diplomasızlığa, belgesizliğe ilgi oldu.

Şöyle ki…

Türkiye Süper Ligi’nde 20 takım var.

Bu 20 takımın 7’sinin başında UEFA Pro lisansı olarak adlandırılan yetkinlik diploması bulunmayan teknik direktörler var. Oysa, Türkiye’de bu diplomaya sahip 600’e yakın teknik adam olduğu bilinmekte. Fazlasıyla yeterli bir sayı olduğu kuşkusuz.

Buna karşılık futbolumuzun diplomasızlık tutkusu şaşırtıcı değil mi?

Kimi olgular tepeden tırnağa ilerleyen ur gibi.

Diplomasızlık da öyle.

Tepeden tırnağa sarıyor ülkeyi.

Eğitimi, öğretimi, bilgiyi, birikimi önemsiz sayan, bununla da yetinmeyip bu önemli özelliklere sahip olanları her fırsatta aşağılayan iktidar fırsat buldukça diplomanın çok da gerekli olmadığını düşündüren uygulamaların altına imza atınca kayıtsız koşulsuz iktidar denetimi altındaki futbolun da diplomasızlara tutkuyla bağlanması ve onları öne çıkartmasına şaşırılmıyor.

Oysa, Türkiye Futbol Federasyonu’nun koyduğu kurallar oldukça açık.

Diplomasızlığa kesinlikle fırsat verilmemesini gerektiren yaptırımlar eksik değil.

Anayasanın bile anlamı ve önemi kalmamış sıradan belgeye dönüştürüldüğü Türkiye’de futbolda yaygınlaşmakta olan diplomasızlık eğilimine şaşırmak gerekir mi?

Çok da önemli mi bu konu diye sorsanız yanıtlamakta zorlanırım.

Yazının başlığındaki soruya yanıt arayanların hoşgörmesini dilerim. Onların yanıt aradığı soru karşılıksız kaldı.

Futbolda kötü günler geride kaldı.

Daha kötü günler ise çok yakınımızda.

Türkiye’de kadına yönelik ayrımcılık, şiddet ve ölümcül saldırılar her geçen gün artıyor. Sezen Aksu ve Sedef Kabaş son günlerin önde gelen gündem özneleri!

Her şeyden önce devletimizin başındaki kişinin “dilini kopartırım” sözünü onaylamak olanaksız. Bu ve benzeri söylemler anlık tepki gibi görünse de toplumdaki şiddete eğilimi uyaran, özendiren işlevleriyle de anlam ve önem taşıyor.

Yıllar önce seslendirilmiş şarkı sözünden “dinsel değerlere saygısızlık” üretmek zorlamanın da ötesinde bir yaklaşımdır.

Kabul edilemez!

Hepimiz Sezen miyiz?

Kendisini öyle duyumsayanlara saygıyı eksik etmeden bu söylemi de kabul edilemez buluyorum.

Türkiye’de düzeni değiştiren halkoylamalarından birisinin öncesinden HAYIR diyenlere “iki cihanda lekelisiniz” diyebilecek kadar vicdansızlaşan Sezen hanım umarım şimdi, oklar kendisine yönelmişken bugüne uzanan yolun taşlarını döşediğini anlamıştır.

Bunu anladıysa bile kazançtır.

Bugün karşılaştığı sözel şiddet karşısında hiç zorunlu olmadıkları halde kendisinin yanında saf tutanların “iki cihanda lekeliler” olması da bir başka ironik gelişme olsa gerektir.

Hiç kimse kusura bakmasın ama yakın geçmişi bu kadar kolay unutamam.

Gazeteci Sedef Kabaş!

Karşı duruşuyla tanındı ve sivrildi.

En doğal haktı. Hak olmanın ötesinde ise gereklilik.

Ağzından çıkan bir çift söz tutukluluk gerektirir miydi?

Kesinlikle hayır!

Gazeteciler içinde yaşadıkları toplumun değer yargılarını gözetmek durumunda.

İnsan dışı hayvanlara benzetilmek Türk toplumunda farklı tepkilere yol açar.

Aslan, kaplan, kurt ve hatta tilki gurur verici olsa da iş ayıya, eşeğe, öküze ya da benzerlerine gelince iş değişir.

Oysa, örneğin Ruslarda ve başka kuzey toplumlarında ayıya benzetilmek aşağılama şöyle dursun onurlandırma gerekçesidir.

Türkiye’de yargının harekete geçmesi an meselesine dönüşmüş durumdadır. Geçmişteki pek çok devlet insanı kendisine yönelen sivri dilli eleştirileri duymazdan, görmezden gelme bilgeliği gösterirken günümüzde bu davranıştan eser kalmadığı da gerçektir.

Eleştiri ve aşağılama arasındaki çizginin de her geçen gün incel(til)diği ortadadır.

Yüzlerce yıl önceki hükümdarlarımıza yönelik eleştirel söylemlerin de savcılarca “anıya saygısızlık” kapsamında soruşturulup, kovuşturma konusuna dönüştürüldüğünü şaşırarak izler olduk.

Sedef Kabaş’ın yerinde olsam aşağılamayı amaçlamasam da o sözleri kullanmazdım. Gazetecilik, yazarlık, politikacılık ve entelektüellik böylesi sözleri kullanmadan da keskin eleştiri yapabilme yetkinliğine sahip olmak demektir.

Günümüz Türkiyesi sonsuz sayıda konuyla eşi benzeri olmayan fırsatlar sunuyor eleştirel yaklaşanlara ve özellikle de muhalefete.

Sedef Kabaş’ın tutuklanması kesinlikle gerekmezdi. Ama, güncel iktidarın vesayet altına aldığı yargının bir süreden beri bu yöntemi öncelik olarak belirlediği de apaçık ortadadır.

Bu tür söylemler futbol deyişiyle iktidarın arayıp da bulamadığı fırsata dönüşmekte ve boş kaleye gol olmaktadır.

Ekonomik sorunlar, yaşam pahalılığı, gelecek kaygısı ve bunlara eklenebilecek sayısız eleştiriyi hak eden durum varken bir söylemin ülkenin baş gündemine dönüşmüş olması muhalefetin de isteyebileceği bir şey olmasa gerektir.

Hepimiz Sezeniz!

Hepimiz Sedefiz!

İşte orada durun derim kendilerini bu kolaycılığa kaptıranlara.

Eleştiriye konu olabilecek bunca konu ve sorun varken işin çözümünü sivri dile bırakmak her şeyden önce ortama, gündeme ve ülkeye haksızlık anlamına gelir.

Bu iki konuyla ilgili sosyal medya paylaşımlarına baktığımda genel eğilimin mutlaka bir yanda saf tutmak doğrultusunda geliştiğini üzülerek görüyorum. Kişilerden çok olaya odaklanmak ve olayın farklı yanlarını irdelemek yerine takım tutar gibi yan tutmak hiç yakışık alan bir tutum gibi gelmiyor bana.

İnsanlık bir yandan salgınla baş etmeye çalışırken diğer yandan da aşı karşıtlığı/kuşkuculuğu derdiyle baş etmeye çalışıyor. Salgınla baş edememede aşı karşıtlığı/kuşkuculuğunun payı da yadsınamaz boyutta.

Aşı karşıtlığı yeryüzünde sanılandan daha yaygın. Ortalama insanların karşıtlığının yanı sıra ünlü ve kitleleri etkileme olasılığı yüksek olanların karşıtlığı da seyrek değil. Bu gibi ikonik kişiliklerin yandaş toplama ve kararsız konumdakileri karşıtlığa sürükleme olasılığı oldukça yüksek.

Geçtiğimiz haftalarda Sırp tenisçi Novak Djokoviç’in aşı karşıtlığı temelli gövde gösterisi dünya kamuoyunu günlerce etkiledi.

Avustralya mahkemesinin başlangıçtaki kararı Djokoviç başta olmak üere aşı karşıtlarını umutlandırsa da son karar kapak gibiydi.

https://www.abc.net.au/news/2022-01-20/novak-djokovic-visa-decision-reasons-released-federal-court/100760588

Kararın gerekçesi oldukça açık, açık olduğu kadar da etkileyici :

“İkonik tenis yıldızı her yaştan insanı etkileyebilecek davranış içindedir. Özellikle, kendisini örnek alan gençlerin bundan daha fazla etkilenmesi olasıdır. Mr Djokoviç Avustralya Açık’ı kazanmasa bile buradaki varlığı aşı karşıtlığını özendirebilir.”

Avustralya Tenis Birliği’nin hatalı tutumuyla bu kadar bile büyümemesi gereken bu olay mahkemenin ders niteliğindeki gerekçesiyle sona erişmiş oldu. Dünya kamuoyuna verilen ileti göz önüne alınırsa bunun bir kazanım olarak görülmesi de olasıdır.

Aşı karşıtlığı/kuşkuculuğu dünya ölçeğinde boş durmuyor denebilir.

Dünyanın pek çok ülkesinde yargıyı da kullanma eğiliminde olan bir karşıtlık söz konusudur.

AİHM’nin Çekya ve Yunanistan kaynaklı başvurular üzerine verdiği kararlar aşı karşıtlarına göz açtırmayacak denli kesindi.

Almanya ve Fransa’da yüksek mahkemelerin “zorunlu aşı” bağlamında verdikleri kararlar da aşının önündeki engelleri ortadan kaldırır nitelikteydi.

Zorunlu aşıya ilişkin 4 ay önceki yazıma bağlantıdan erişilebilir :

https://www.veryansintv.com/zorunlu-asi-uzerine

Atlantik’in karşı kıyısındaki ABD’de ise Joe Biden’ın kamu görevlilerinin zorunlu aşılanmasına yönelik kararı mahkemeden olumsuz karşılık buldu. Trump’ın atadığı yargıçların muhafazakâr-gerici eğilimleri yüreklendirdiği kuşkusuz.

Yargının aşıyla sınavı söz konusu olunca Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi’nin aşı kararına değinmemek olmaz. Temeli akıl, bilim ve kültür olan Cumhuriyetimizin, güvencesi konumundaki bir kurumun kararıyla ağır yaralı olması ironik bir durum olsa gerektir. Cumhuriyet’i kuranların önemsediği aşı Cumhuriyet’in ağır darbeler almasıyla birlikte tartışılır oldu. Bunu rastlantı saymamak gerekir. Cumhuriyet aşı üzerinden de ateş altına alındı demek abartı olmaz.

Bu satırları okuyanların çoğunluğu doğrulayacaktır beni. Benim kuşağımdan hiç kimse pek çok kez aşılanmasına karşın “aşı karşıtlığı” ya da “aşıya izin vermeme” gibi bir akıldışılığa tanık olmadı. Hem aşı konusuna yaklaşım hem de her şeye karşın devlete olan güvenin varlığını sürdürüyor oluşu aşı karşıtlığının güç kazanmasının önündeki önemli engellerdi.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi’nin aşının kolunu kanadını kıran “aşı kararı” bireysel bir başvuruya karşılık alındı. Bu bireysel başvurunun bir savcı tarafından yapılmış olması da bir o kadar ürperticiydi.

Ağacın kendisini kesen baltaya “Hiçbir şeye yanmam da sapın bendendir!” çığlığını anımsamadan edebilir miyiz?

Son söz : Çağın gereklerini karşılayan yasalar yapmak, eskimiş olanları o gereklere uygun duruma getirmek hiç kuşkusuz çağdaşlığı yakalamada önemli gereklilik. Ama, Avustralya mahkemesinin yaptığı gibi tarihe geçen yorumun altına imza atmak da bir o kadar önemli ve anlamlıdır.

Türkiye’de yaşamak Türk değilseniz son derece eğlenceli olabilir. Ama, Türkseniz ve bir de bu topraklara gönül vermişseniz Türkiye’de yaşamak yüke dönüşebilir.

Son tartışma konumuz bir şarkının sözleri.

İktidarın tutkulu ortağı söz aldığında gündem yaratmakta/değiştirmekte güçlük çekmiyor.

Sezen Aksu şarkıda Adem’le Havva’yı küçük düşürmüş. Şu durumdan en hoşnut olan Sezen Aksu olmalı. Arayıp da bulamadığı tanıtımı Bahçeli yaptı.

Yurtdışında yaşayan ve ülke gündemini benden iyi bilen bedeni uzakta, gönlü burada oğluma konuyu açınca verdiği yanıt karşısında şapka çıkartasım geldi.

“Bu olayı duyan Sezen Aksu’yu muhalefet zanneder!”

Gerçekten de öyle.

Sezen Aksu şarkıcılığı, müziği bir yana günahımı veresim gelmeyecek kişidir.

Türkiye’nin şizofrenik siyaset ortamı neredeyse ona bile arka çıkmamızı gerektiren boyutlara erişmiştir.

“Son padişah İngiliz gemisiyle ülkesini terk edip, İngilizlere sığındı.” diyerek tarihsel bir gerçeği dile getirdiğinizden kuşku duymayabilirsiniz. Savcılar aynı görüşte olmayabilir. Anıya saygısızlık kuşkusuyla Adliye’de bulabilirsiniz kendinizi.

Adem’le Havva’ya saygısızlık yapıldı mı yapılmadı mı diye akla zarar tartışmaya girmektense olayın çok da tartışılmayan önemli yönüne değinmekte yarar var.

Doğalgaz, elektrik, besin, akaryakıt ve akla gelebilecek her şeye zam yapma yarışının yaşandığı yerde tutkulu iktidar yandaşlarına düşen görev elbette gündem değiştirmek olacaktı.

Başarılı olduğu kuşkusuz.

Bu tarihsel başarı karşısında boşa gidecek sayıklamalar yerine çıkış yapan siyasiye “Sezen Aksu’ya ne de güzel hizmet verdiniz! Siz olmasaydınız yabancı ezgiye yazılmış Türkçe sözlerini dinletmek için ağzıyla kuş tutsa bu denli başarılı olamazdı.” diyerek hünerini karşılıksız bırakmamak çok parlak düşünce olabilir. Yaptığını beğendin mi demenin bir başka yoludur bu yaklaşım.

Salı günlerini Karagöz-Hacivat atışması tadında gölge oyununa dönüştüren iktidar da muhalefet de Türkiye’nin baş sorunudur. İlginç bir şekilde zaman geçtikçe ikili arasındaki benzeşme ayırt edilmelerini güçleştirecek boyutlara erişmektedir.

Bugün Bahçeli’nin, yarın Erdoğan’ın, bir başka gün Kılıçdaroğlu ya da Akşener’in sözleriyle gözlerimizin önüne serilen Türk siyasetinin içine düştüğü dipsiz kuyudaki çırpınışlarından başkası değildir.