Vagonun demokrasi tarihimizde çağrıştırdığı imge belleklerimize bir daha silinmeyecek denli kazınmıştır.
Tramvay vagonundan demokrasi durağında inenlerin yaptıkları saymakla tükenecek gibi değildir. Demokrasi durağında inenlerin bir daha indikleri vagona binmeyeceklerini sananlar fena halde yanılmışlardır.
Bursa’da çok “kutsal” bir gerekçeyle toplu taşımada kadınlara ayrı vagon uygulaması için düğmeye basılmıştır. Bu bir yoklamadır. Tepki yeterli olmazsa yaşama geçirilecektir. Biraz olsun köşeli bir tepki olduğu sezilirse vazgeçilir gibi yapılacaktır. Rafa kaldırılan dosya ilk fırsatta indirilerek uygulamaya konacaktır.
Türkiye’yi 15 yıldır yönetenler bu ve benzeri uygulamaları çoğu zaman geçmişten öcalma aracı olarak da görmektedirler ve hemen her adımda Cumhuriyet kalesine gol atmışçasına sevinç ve kıvanç duymaktadırlar. İşin biraz da psikolojik tarafına gönderme anlamına gelen bu adımlar önemsenmelidir.
Biraz geriye gidelim!
Yanlışları ve eksikleri olsa da Türkiye’nin devrim tarihini Osmanlı yenileşmelerine dek dayandırmak gerekir. Bu dayandırma Lale Devri’ne dek uzatılsa da Tanzimat önemli bir başlangıç noktasıdır. Pek çok alanda girişilen yenileşme ve ıslahatın özellikle hukuk alanında duvara tosladığı görülür o dönem incelendiğinde. O alandaki yenileşme ve ıslahat ancak Mecelle çerçevesinde gerçekleştirilebilmiştir. Kaldı ki; Mecelle bile medeni hukuk ve miras gibi can alıcı başlıklar dokunamamıştır.
Bu bilgiler ışığında dinbazların Cumhuriyet nefreti daha iyi anlaşılabilir. Cumhuriyet’in hemen ardından 1926’da çıkartılan Medeni Kanun ve onu da izleyerek yürürlüğe sokulan kadına seçme ve seçilme hakkı veren devrimci yasalar yobaz takımının dünyasını karartmaya yetmiştir. O zamandan bu yana bugün kurgulanmıştır. Pembe vagon bu kurgunun eseridir.
Bursa’da tramvayın son vagonunu kadınlara ayırarak onları koruma altına alma kisvesi ardında demokrasi durağında tramvaydan inen dinbazların yeniden tramvaya binmesi söz konusudur.
Böylelikle koruma altına alınır gibi yapılan kadınlar nesneleştirilmiş olacaktır. İnsan gibi bir varlığın nesneleştirilmesi, bu gibi gösterilerin aracına dönüştürülmesi insana saygısızlığın vardığı noktayı göstermesi bakımından anlamlı ve önemlidir.
Diğer yandan, her ne kadar tartışma kadın üzerinden yürütülmekte ve uygulamalar kadın odaklı olarak gerçekleştirilmekteyse de; kadınları Bursa tramvayının son vagonunda yalıtan anlayış diğer yandan erkekleri aşağılamaktadır. Kuşkusuz, kadınlara yönelik şiddet ve her türden kötüye kullanımda olumsuz erkek örnekleri eksik değildir. Yine de parmakla sayılacak azlıkta tekil örnek gerekçe gösterilerek erkekler de baskı altına alınmaktadır.
Bir elmanın iki yarısı olan kadın ve erkeği toplumsal yaşamdan soyutlayan anlayışın yeri olsa olsa ortaçağdır. Ancak, bilindiği gibi toplumsal olaylar her zaman takvimle eşzamanlı ilerlememektedir. Kimi zaman olduğu gibi bu kez de takvim ilerlerken, o takvimi kullanan insanlar yüzyıllarca geriye giden bir yolculuğa çıkabilmektedir. Kuşkusuz bu durum önünde, sonunda düzelecektir. Sorun, bu düzelme sağlanana dek yaşanacak olumsuzluklarla ilgilidir.
Bir erkek olarak kötülüklerden korunmaları gerekçe edilerek kadınların toplumsal yaşamdan yalıtılmaları kendimi aşağılanmış hissetmeme neden oluyor.
Son vagon uygulamasıyla kadın toplumsal yaşamdan giderek kopartılıp, yalıtılırken; erkek de potansiyel saldırgan ve tecavüzcüye indirgenmektedir. Kadın ve erkek aracılığıyla toplamda insanlık yerle bir edilmektedir.
Tarihin tekerini bir an önce olması gereken yöne, ileriye döndürmek gerek! Bunun için geciktiğimiz her an, her saniye utanç hanemize yazılmaktadır.