Vigeland Parkı Oslo’nun yeşil alanlarından birisi. Onu diğerlerinden ayıran maviyle yeşili buluşturan bu alanın heykellerle donatılmış olması. Oslo yazısının derinliklerinde kaybolup gitmesin diye ayrıca yazmak gerektiği kanısına vardık.

Oslo’ya gelmişseniz ve bir şeyler yapmak, bir yerleri görmek için zaman darlığı yaşıyorsanız Vigeland’ı en başa yazmalısınız! Görülmese olmaz diye bir yer varsa orası Vigeland Parkı’dır. Özellikle günün bitmek bilmediği yaz aylarında geldiyseniz Oslo’ya Vigeland’ı gözardı etmek gibi bir gerekçeniz olamaz. Çünkü, Vigeland bir açık hava heykel parkıdır ve kapanış saati yoktur.

Ulaşması da son derece kolaydır. Gücünüz yerindeyse yürüyerek gidebilirsiniz. Kraliyet sarayının hemen batısındadır. Yok eğer yürümekten yana değilseniz metronun mavi hattına West bound yönünde binerek Majorstuen istasyonunda indikten sonra birkaç yüz metre yürümeniz yeterli olacaktır Vigeland’a varmak için.

Oslo Metrosu’ndan görünümler

Majorstuen istasyonunda indikten sonra Kolezyum Sineması önünden geçerken

Nobel Barış Ödülü Madalyası

Paris’te bulunduğu sırada Rodin’in atölyesine gider ve Cehennemin Kapıları yapıtıyla tanışır. Rodin’in kadın-erkek ilişkisine odaklanan yaklaşımı sanat yaşamı boyunca Vigeland’a da rehber olacaktır.
Yolculuklar sonrasında desteklerin sonu geldiğinde yaşamını kazanma gereksinimi doğacaktır. Bu amaçla ilk olarak Trondheim’daki ortaçağ katedralinin onarımında görev alır.
Bu dönemde Oslo Belediyesi de Vigeland’a ilgi gösterir ve onun daha rahat koşullarda çalışması için fırsat yaratır.
Eskiden Frogner Parkı olarak bilinen Vigeland 350 dönüme yakın yüzölçümüne sahiptir. Parkta Vigeland’ın başka sanatçılardan yardım almaksızın yaptığı 758 figürden oluşan toplam 214 heykel yer alır.
Vigeland bugünkü haline 40 yıl boyunca parça parça yapımla ve eklemelerle erişmiştir.
İlk yapılan bölüm fıskiyeli havuzdur. Bu heykelde 6 erkek fincan tabağına benzer yayvan bir nesneyi omuzlamaktadır. Bu heykelin ilk olarak Stortinget (Norveç Parlamentosu) önünde yer alması düşüncesi çıkmış ortaya. Daha sonra saray bahçesine yerleştirilmesi de akla getirilmiş. Tüm bu düşüncelerden sonra heykellerin Frogner Park’ta yer alması konusunda uzlaşılmış.

Vigeland bir heykel açıkhava müzesi olmakla birlikte dövme demirden yapılma ve çeşitli figürlerle bezenmiş kapıları gözden kaçırılmamalı.

Vigeland Parkı’nın dövme demirden kapıları

Parkın önemli bileşenlerinden olan ve parktaki gölcüklerin üzerinden geçen köprü 18 metre genişlikte ve 125 metre uzunluktadır. Granit korkuluklar üzerinde iki yanlı olarak yerleştirilmiş 58 tek figür vardır.

Köprüdeki heykellerden dev kertenkeleyle baş etmeye çalışan erkek figürü ile çocuklara ilişkin çok sayıda özgün betimleme dikkat çekicidir. Köprüde yer alan tüm heykeller son derece değerlidir kuşkusuz. Ancak, “Kızgın Çocuk” heykeli hepsinin içinde en çok sivrilenidir. Geçtiğimiz yıllarda Norveçli ressam Edward Munch’un ünlü yapıtları Çığlık ve Madonna’nın başına gelen “Kızgın Çocuk”un da başına gelmiş. 1992’de çalınan bu ünlü heykel 2 hafta gibi kısa bir süre içinde bulunmuş ve yerine konmuş.

Köprüyü geçtikten sonraki gül bahçesi Fıskiyeli Havuz’a ulaştırır ziyaretçileri. Bu arada parkta 3000 ağaç ve 150 farklı türde 14 bin gül çalısı bulunduğunu ekleyelim. Havuzda 6 dev erkek kahve fincanına benzer bir nesneyi omuzlamış olarak tasvir edilmiştir. Omuzlayanların çabası yaşama ilişkin güçlüklere göğüs germeyi canlandırırken su üretkenliğin simgesi olarak düşünülmüştür. Burayı çevreleyen ağaç figürlü gruplar ise yaşam ağacı çağrışımına neden olmaktadır. İnsanın doğayla olan romantik ilişkisine vurgu yaptığı da söylenir havuzu çevreleyen 23 ağaçlı figürün. Bu 23 heykelin yaşam döngüsünü ve sonsuzluğu yansıtmayı amaçladığı yorumu da yapılmaktadır.
Havuz önündeki alan ise siyah ve beyaz granitten mozaikle döşenmiştir. Toplamda 3000 metrelik labirent benzeri yol yaşamın çıkmaz sokaklarını, kıvrıntılı yollarını betimlemektedir.

Bir sonraki aşamada merdivenlerle çıkılan Monolit Plato yer alır. Platoya ferforje kapıları olan 8 girişten erişilir. Monolit’e çevresel yerleşimli merdivenlerle ulaşılırken toplam 36 granit heykelle bezelidir basamak çevreleri. Buradaki ana tema da “Yaşam Döngüsü”dür. Monolit’e erişen son basamakların vardığı son noktada bir grup çocuk figürü yer alır. Saat yönünde izlenen heykellerin cansız bedenleri yansıttığı görülür. Aile teması da eklenmiştir bu grup heykellere. Birkaç grupta ise ileri yaş figürleri yer almaktadır.

Vigeland son derece becerili ve yetenekli bir heykeltraş olmakla birlikte; graniti hiçbir zaman doğrudan işlememiştir. Profesyonel sanatçılardan kurduğu bir takımla oluşturduğu tam ölçülü modelleri granite uygulayarak fazlaca zaman harcamayı gerektiren yöntem seçmekten kaçınmamıştır.

Vigeland Park’ta Yaşam Döngüsü heykeli

Vigeland Parkı’nın hiç kuşkusuz en dikkat çekici yapıtı MONOLİT’tir. Bir başyapıt saymak da olasıdır bu eseri. 1924-25 yılları arasında modellenen 121 figür vardır üzerinde. Tek parça taşın yüksekliği 17.5 metre olup, kaidesi de eklendiğinde yüksekliği 21 metreye erişmektedir. Blok taş Norveç’in güneybatısındaki Idde Fiyordu’ndan getirilmiştir. İşlenmiş ağırlığı 180 tondur. Fallik bir izlenim yarattığı kuşkusuzdur.

Zodyaklı Güneş Saati

Monolit’in işlenmesi 1929’da başlamış ve Vigeland’ın ölümünden hemen önce 1943’te tamamlanmıştır. Sütun bütünüyle tek ya da gruplar halinde insan figürlerini kapsayan rölyeflerden oluşmaktadır.
Tabandaki figürler hareketsiz, durağanken; doruğa yaklaşıldıkça çocuk figürlerinin baskın olduğu görülür.
Biraz iddialı bulunsa da parkı gezip, ek bilgiler edindikten sonra Gustave Vigeland yeryüzünün gördüğü en üretken heykeltıraşlardan birisidir demekten alamıyoruz kendimizi…

Ceyhun Balcı