Türkiye özellikle son çeyrek yüzyılda altın başta olmak üzere madenciliğin hemen her alanında çok şey yaşadı. Yaşayacak!

Bergama’dan Kışladağ’a Efemçukuru’ndan Kaz Dağları’na varıncaya dek pek çok yurt köşesi madencilik çatışmalarına sahne oldu.

Son olarak Kaz Dağları kamuoyu dikkatinin odaklandığı yerdi.

Doğrusunu söylemek gerekirse “Atı alan Üsküdar’ı geçmişti!” Bu uğurda sergilenen duyarlılıkları değersizleştirmeyi aklımdan geçirmem. Ancak, olaya ve soruna bakışın sorunlu ve eksik olduğunu da vurgulamadan geçemem.

Kaz Dağları’nda altın madenciliği için adı geçen şirket Kanadalı. Kanada, özellikle seçkinlerimizin ve eğitimlilerimizin son yıllardaki gözdesi. Sayısız değerimiz Kanada’ya göç için yol arar oldu. Bir de o deneyimi yaşamış olanların düşünceleri kamuoyuyla paylaşılırsa çok aydınlatıcı olacaktır.

Bebek yüzlü Kanada Başkanı Justin Trudeau hayranlarını üzmek pahasına Kanada’nın emperyalist bir ülke olduğunu söylemek zorundayız. Kanada bu misyonuyla uyumlu şekilde madencilik konusunda da dünyanın önde gelen ülkesi. Dünya maden şirketlerinin % 57’sinin Toronto borsasına kayıtlı olduğunu bilirsek ne demek istediğimiz de anlaşılacaktır.

Kaz Dağları’ndaki altın madeniyle ilgili olarak Kanada hükümetine, Kanada meslek kuruluşlarına ya da Kanada kökenli akla gelebilecek her kişi ya da kuruma mektup örnekleri dolaştı geçtiğimiz haftalarda sosyal medyada.  Justinseverleri daha fazla üzmeden Kanada’nın güleryüzlü emperyal olduğunu da ekleyelim.

Yeri gelmişken vurgulamış olalım. Bu ve benzeri durumlarda ne Trudeau’ya, ne Kanada elçiliğine ne de Kanada’daki falanca ya da filanca meslek kuruluşuna yazı yazmanın, iyilik beklemenin en küçük yararı yoktur.

Kanada maden şirketleri özellikle Latin Amerika’da etkindir. Kanada büyükelçilerinin buralarda Kanada maden şirketlerinin savunucusu gibi çalışmakta sakınca görmedikleri, çevre hareketi içindeki dirençli ve sivrilmiş kimselerin katledilmesine varan davranışların varlığı bilinen gerçeklerdir. Justin de diğer Kanadalılar da öncelikleri olan Kanada çıkarlarının arkasında dururlar. Varlıklarının nedeni bu olduğu için.

Bu durumda ne yapılmalı?

Öncelikle milli madencilik politikası oluşturulmalı ve bu politikadan hiçbir şekilde ve gerekçeyle ödün verilmemelidir. Ülkemizin neresinden hangi madenin çıkartılacağı saptanmalı. Kaz Dağları’nda altın madenciliği gibi “pire için yorgan yakmaya” eşdeğer akıl dışılıklardan uzak durulmalıdır.

Kanada ya da eşdeğeri bir başka emperyal ülkeyle bu alanda baş etmenin biricik yolu madenlerimizi çıkartmamak pahasına onları ülkeden uzak tutmaktan geçer. Bu yapılmadıkça bu ve benzeri şirketler her türlü gücü (silah, para) kullanarak ve gereğinde yerli işbirlikçiler edinerek engelleri aşmayı deneyebilirler.

Özetle, madencilik olgusuna duygularla değil antiemperyalizm penceresinden bakılmalıdır.

Bir an önce Cumhuriyet ayarlarına dönerek, bağımsız Türkiye ülküsünü canlandırmak önde gelen amaç ve hedef olmalıdır.

Bir yandan emperyalizmin bölgemizdeki piyonları olan PKK ve PYD gibi örgütlere yakınlık duyan diğer yandan da Kaz Dağları’nda “Su ve Vicdan Nöbeti” gösterileriyle kamuoyunun gözünü boyayan meslek örgütlerinin varlığı karşısında gülsem mi ağlasam mı bilemiyorum.

Ülkeler her zaman topla, tüfekle dize getirilmiyor. Özellikle, günümüzde çok uluslu maden şirketleri Kanada örneğinde olduğu gibi silah kullanmaksızın bir ülkeyi kaynaklarını ve doğasını yıkıma uğratarak işgal edebiliyor.

Son Söz : “Bağımsızlık yalnızca Mustafa Kemal Atatürk’ün” değil hepimizin karakteri olmalıdır… Çevre ve doğa düşmanı madenler için yaptığımız pek çok şeyin yanında yapmadığımız “bağımsız bir ülke gibi davranmamak“tır.

Not : Bu yazıya esin kaynağımın altını çizmek isterim. Hem daha çok kişinin yararlanması hem de Buenos Aires’te yaşayan yazar Özgür Uyanık’ın emeğine saygı gereğince.

Bilim ve Ütopya’nın Eylül sayısında yer alan “Kondor’un Güncesi”nin okunmasını dilerim.

Ceyhun Balcı

05.09.2019