Doğrusunu isterseniz Deniz Müzesi’ni hedefe koymamızın gerekçesi Atatürk’ün 13 Kasım 1918’de Haydarpaşa’dan Rumeli tarafına geçerken bindiği Kartal istimbotuydu. Birkaç yıl önce hurda halde ve tarih sahnesinden çekilmek üzereyken bulunan Kartal 1 “Geldikleri gibi giderler!” özlü sözünün söylendiği teknedir aynı zamanda. Bir grup vatanseverin Emekli Amiral Cem Gürdeniz önderliğinde yaşama geçirdiği imeceyle yok olmaktan kurtardığı Kartal’ın Deniz Kuvvetleri’ne bağışlandığını biliyorduk. Deniz Müzesi’nde sergileneceğini öğrenmiştim. Bu bilgi doğru olsa da henüz sergilenmeye başlamamış bu tarihsel tekne. Bu durum biraz düş kırıklığı yaratsa da iyi ki gelmişiz buraya demekten alamadık kendimizi. Aile bireylerinin ve ailemizin İstiklâl Savaşı gazilerinin de adını yaşatma fırsatı sunan Kartal imecesi bizler için bu bakımdan da anlam taşımakta olduğu için sergilenmeye başlandığında Deniz Müzesi’ne bir kez daha gelme görevini bir kenara not ettik.

Ülkemizin denizcilik alanındaki en büyük ve kapsamlı müzesi 1897’de dönemin Bahriye Nazırı Bozcaadalı Hüseyin Hüsnü Paşa’nın buyruğuyla kurulmuş. Başlangıçta Kasımpaşa’da açılan müze sonradan şu andaki yeri olan Beşiktaş’a taşınmış. Beşiktaş vapur iskelesinin yanı başındaki müzeye ulaşım son derece kolay. İskele önündeki Barbaros Hayrettin Paşa Meydanı ve bu meydanı süsleyen Barbaros heykeli karşılıyor müzeye ilgi duyanları.

Şimdiki yerinde 1948’de Deniz Müzesi ve Arşiv Müdürlüğü adı altında ziyarete açılmış olan müze 3 katta toplam 1500 m² kapalı alana sahip. Toplamda 20 bin parça eser sergilenmekteymiş.

Türklerin denizle tanıştığı ve buluştuğu XI. yüzyıl sıfır noktası olarak alınmış. Çaka Bey, Umur Bey, Barbaros Hayrettin’in yanı sıra diğer Osmanlı denizcilerinin büstleri unutulmamış.

Alt kat tümüyle Osmanlı dönemi deniz araçlarına ayrılmış. Özenli ve becerili ellerden çıktığı anlaşılan gemi örnekleri ilgi çekici şekilde yerleştirilmiş mekâna. Kayıkhane olarak da algılanabilir bu alan. Saltanat kayıkları olarak da bilinen örnekler etkileyici.

Üst katlarda giderek zamanımıza yaklaşan dönemlere ilişkin yapıtlar sunulmuş.

Atatürk’ün de kullandığı Ertuğrul yatındaki pek çok nesnenin yer aldığı bölüm de oldukça ilgi çekici ve duyguları kabartıcı etki yaratıyor.

Atlantik’i geçmiş olma unvanı bulunan ve Mübadele’de kullanılmış olan Gülcemal’i selâmlıyoruz.

Gemi modelleri dağarcığı da oldukça varsıl müzenin. Pek çoğu arasından İngiltere’ye parası ödendiği halde Osmanlı’ya teslim edilmeyerek İngiliz donanmasına eklenen Sultan Osman gemisi ile adı Goeben’ken Karadeniz’de Rus limanlarını topa tuttuktan sonra Yavuz adıyla Osmanlı donanmasına katılan savaş gemileri özellikle ilgimizi çekiyor.

Pek çok ressamımızın elinden çıkan yağlı boya ve kara kalem resim çalışmaları müzeye renk ve canlılık katmış.

Diğer yandan, Ertuğrul Fırkateyni Faciası’ndan başlayarak günümüze dek Mavi Vatan’a düşmüş deniz şehitleri de unutulmamış. Hemen tümünün anılarının yaşatılması çabası her türlü övgüye değer.

Kıbrıs Barış Harekâtı sırasında yaşanan Kocatepe faciası ve şehitleri ayrı bir odada ölümsüzleştirilmiş.

Kılıç, kama, süngü, kasatura, uzun ve kısa namlulu ateşli silahlarla, torpidolar, mayınlar, toplardan oluşan ve bir teknoloji geçidi de sunan silahlar bölümü oldukça varsıl içeriğiyle etkiliyor ziyaretçileri.

Denziciliğin olmazsa olmazlarından olan haritalar ve elbette Piri Reis müzenin önde gelen eserleri ve kişisi olarak boy gösteriyor.

Tuğralar, armalar ve onlara eklenen çok sayıda sembol bakım ve onarımdan geçirildikten sonra müzede sergilenir olmuş.

Seyir aygıtları pusulalar, usturlablar, fenerler ve kronometreler denizcilik geçmişinin cansız tanıkları olarak bir şeyler anlatmak ister gibi duruyorlar.

Geçmişten günümüze denizcilerin kullandığı giysiler müzenin bir başka ilgi çekici bölümü olarak düzenlenmiş.

Türklerin on birinci yüzyıldan günümüze uzanan bin yıllık denizcilik serüvenini zaman dizinsel olarak izlemek için buradan daha güzel bir fırsat olamaz.

Müze gezisini bitirdikten sonra müze dükkânına uğramayı unutmayın. Denizcilikle ilgili özgün anı nesnelerinin yanı sıra başka yerde bulamayacağınız kitaplardan da edinme fırsatı sunuyor.

Ceyhun Balcı

29.01.2020

Daha fazla görsel için :

https://drive.google.com/drive/folders/1tLsbWqLGhhZi_xgTRI6BjmIYKLpxe9Hp?usp=sharing