TURKOVAC ortaya çıktı. Tartışmalar ateşlendi. Türkiye’nin aşı üretmesi övünç ve kıvanç kaynağıdır bu yazıyı yazan ve okuyan herkes için. Sorun aşının kullanımının ortaya çıkış biçimindedir.  Bir süredir gündemde olan TURCOVAC’ın bilimsel süreçlerle ilintisi tartışmaya yol açmaktadır. TİTCK (Türkiye İlâç ve Tıbbi Cihaz Kurumu) aşıya onay verdi.

İlâç ya da aşı olsun! İyileştirici ya da koruyucu herhangi bir öğenin belirli bilimsel aşamalardan geçmesi güncel ve vazgeçilmez gerekliliktir. Aşıya ilişkin ilk sonuçların bilim insanlarının anlayabileceği düzeyde ortaya konulması gereği olmazsa olmazdır.

Tarihe bakılırsa aşıda Türk izine rastlamak zor olmayacaktır. Başka deyişle, yaklaşık 200 yıldır milyonlarca insanın yaşamını kurtaran modern aşı üretiminde Türklerin payı azımsanmayacak düzeydedir.

http://www.medikritik.com/kose-yazilari/asida-turk-izi

Başlangıcından bu yana insanlığın aşı serüveninde Türk etkisi tartışılmazdır.

İlk olan, çiçek aşısının yaklaşık bir yüzyıl sonrasında bu kez Osmanlı Louise Pasteur’un buluşuna yakın ilgi gösterir. Öyle ki, Pasteur’ü İstanbul’a çağıran Osmanlı bu çağrısına olumsuz yanıt alınca Pasteur’e 3 Osmanlı hekimini göndermekle kalmaz, parasal katkı da sunar. İlk bakışta önemsiz görünen bu gelişme izleyen yıllarda Osmanlı’nın ve onu da izleyerek Türkiye Cumhuriyeti’nin “aşı üreticisi” olması sonucunu doğurur.

Milli Mücadele başlarken İstanbul’dan Anadolu’ya çok sayıda yurtseverin geçtiği artık fazlasıyla bilinen gerçektir. Onlarla birlikte Milli Mücadele’de kullanılması için hatırı sayılır savaş gerecinin de Anadolu’ya taşındığı bilinir.

Milli Mücadele için Anadolu’ya geçen hekimlerin yanlarında getirdikleri gereçlerden birisi pek de bilinmez.

Mikrop taşımışlardır İstanbul’dan Anadolu’ya.

O yılların savaşlarında insan kırımına yol açan önemli etkendir bulaşıcı hastalıklar. Savaş araçlarıyla yaralanmak, ölmek ve savaş dışı kalmak bir şekilde savaşın gereği sayılabilir. Ama, bunlar dışındaki savaş dışı bırakma etkenleri bir savaşın olağan gereği sayılmaz. Dolayısı ile bu ve benzeri etkenlerin savaş dışı bırakma etkisi olabildiğince azaltılmalıdır.

Sivas Kongresi sırasında “Ya İstiklâl, Ya Ölüm!” diye haykıran Tıbbiyeli Hikmet ve arkadaşları bir kez daha sahnededir. Bu kez cephe gerisinde, Ankara’da aşı üretmektedirler. Ürettikleri aşıları kendi üzerlerinde deneyerek bir bakıma nitelik denetimi yapmaktadırlar. Sınavı geçen aşılar cephede canını dişine takarak kurtuluş savaşı veren Mehmetçikler’e uygulanmaktadır.

Kısa tarihsel anımsatmadan sonra günümüze gelelim!

TURKOVAC, Türk aşısı olarak günümüz salgınındaki yerini almak istiyor.

Biz Türklerin Osmanlı’dan başlayarak, Cumhuriyet’le güçlenen aşı üreticiliği anımsandığında Türkiye’nin aşı üretmiş olmasına şaşırmamak gerekir. Diğer yandan, bu denli tarihsel birikime sahip olan biz Türklerin aşı üretmede gecikmiş olduğu da düşünülebilir.

Bu gecikmenin nedenini de yakın geçmişte aramak gerekir.

Osmanlı’dan kalan ve Milli Mücadele boyunca biriken değerli deneyimle tarih sahnesine neredeyse aşı üreticisi olarak çıkan Türkiye Cumhuriyeti başlangıcından bu yana aşı üreticisiydi. Türkiye Cumhuriyeti bu önemli sıfatını kendi toplumuna aşı sağlamanın yanı sıra kırklı yıllarda Çin’e kolera aşısı göndererek pekiştirdi.

Bundan yaklaşık 10 yıl önce Cumhuriyet’le, Atatürk’le derdi olduğu tartışılmaz olan bugünkü ülke yöneticileri Dr Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü’nün kapısına kilit vurarak ülkenin asırlık aşı üreticisi sıfatına son verdiler.

Yapılan bu kötülüğe karşın Türkiye biraz gecikmeli de olsa Covid 19 aşısı yapabildi.

Bu önemli başarının değer kazanabilmesi hiç kuşkusuz günümüzde kabul görmüş bilimsel süreçleri tamamlamasıyla olasıdır.

Siyasi iktidarın öngörebileceğimiz gerekçelere dayanan aceleciliği bu önemli başarıyı gölgelememeli. Bilimsel süreçler siyasi iktidarın özellikle günümüzde gereksinim duyduğu başarı öykülerine kurban edilmemeli.

Tersi durumda aşı ürettik demekten kaçınılmalıdır.