İlkler her zaman ilgi odağı olmuştur. Özellikle, insanlık tarihinin akışında önem taşıyan, tarihi bir şekilde değiştirdiği düşünülen gelişmeler ya da buluşlar çok daha fazla ilgi odağı olmuştur.

Günümüz gündelik yaşamında bilgisayarın yeri ve önemi tartışma konusu olmayacak denli açıktır. Bilgisayarın tarihteki ilk örneğinin izini süren bilim insanlarının yolculuğu MÖ 178’e dek uzanmış.

Bilim insanlarının savladığına göre bilgisayarın atası ilk olarak İÖ 178 yılının 22 Aralık günü çalıştırılmış. Yunanistan’ın Antikythera adası (Girit’le Mora yarımadası arasında) açıklarında 1901’de sünger avcıları tarafından bulunan ve adanın adıyla anılan düzeneğin şaşırtıcı şekilde küçük boyutlu olduğu görülmüş. Ayakkabı kutusu büyüklüğündeymiş. Üzerinde işlem kolları ve hatta tuşlama düzeneği bile bulunduğu düşünülmekte. Tomografik yöntemle yapılan incelemede güneşin, ayın ve o dönemde bilinen 5 gezegenin devinimlerine ilişkin bilgileri içeren son derece küçük boyutlu yazıların da varlığı kanıtlanmış.  

Seksen iki parçaya ayrılmış olan düzeneğin yalnızca 1/3’ünün günümüze ulaştığını eklemekte yarar var.

İşlevi tam olarak bilinememekle birlikte astronomik konumların belirlenmesi amacıyla geliştirildiği anlaşılmış bu düzeneğin.

Aradan geçen yıllar boyunca düzeneğin ayrıntıları ortaya çıkartılmış. Çalışmasıyla ilgili kestirimler yapılmış.

Düzenek :

• Kimlerce yapıldı?
• Yapanlar ve kullananlar nerede yaşamaktaydı?
• Neden böyle bir yaratıya gerek duyuldu
• Bu düzenek ne zaman kullanıma girdi gibi sorular araştırmacıların ilgi alanlarını oluşturmuş.

Kimi bilim insanlarının araştırmaları bu düzeneğin kullanıma girişini İÖ 204 yılına tarihlemeleri sonucunu doğurmuş.

1970’te yapılan Antikytera Düzeneği canlandırması[1]

Bir başka grup araştırmacı ise düzeneğin kullanılmaya başladığı günün İÖ 178 yılının 23 Aralık olduğunda üstelemektedir. Bu görüştekiler, savlarını iki önemli olaya dayandırmaktadır. İlki, bu tarihte 12 dakika süren bir GÜNEŞ TUTULMASI yaşanmış olmasıdır. İkincisi ise, 23 Aralık’ın KIŞ GÜNDÖNÜMÜ olmasıdır. Bu grubun bilimsel yayınında 22 Aralık’ın Mısır tanrıçası İsis için yapılan kutlamaların başlangıç günü olduğu, bu günün Eski Yunan’da ve Eski Mısır’da önem taşıdığına vurgu yapılmaktadır.  Yine, 22 Aralık’ın İÖ 178’de ayın evrelerinin ilk gününe denk geldiğinin altı çizilmiştir.

Bunca önemli olayın aynı güne denk düşmesi son derece seyrek görülen bir durumdur. Bu bilimsel yayının başyazarı olan Aristidis Voulgaris Antikythera Düzeneği’nin kullanılmaya başlama gününün ÖZGÜN, ÖNEMLİ ve AKILDA KALICI olması gereğinin önemli olduğuna değinmiştir.

Antikythera Düzeneği’yle ilgili bir başka görüş Arşimed ürünü olduğu yolundadır. Çok emin olunamasa da bu ve benzeri durumlarda önemli gün arayışının belirsiz gelecekten çok bilinen geçmişten gün seçiminin daha akla yakın olduğudur. 23 Aralık’ın böylesi bir gün olduğu kuşkusuzdur.

Ölçüm düzeneğinin kullanımı için bir başvuru (referans) noktasının varlığı olmazsa olmazdır. Bu gereklilik de 23 Aralık gününü kullanıma sokma tarihi olarak akılcı kılmaktadır.

Buna karşılık, bir başka öbek araştırıcı tarafından oluşturulan modellemeler başlangıç günü olarak alınan güneş tutulmasının 12 Mayıs İÖ 204 yılına denk düştüğünü ortaya koymuştur.

Bilim insanları Antikythera Düzeneği’nin kullanıma giriş zamanıyla ilgili tartışmaları sürdürseler de böyle bir düzeneğin varlığı tartışma konusu değildir. Düzenek günümüzde Atina’daki Yunan Ulusal Müzesi’nde sergilenmektedir. Yanında çalışır bir tıpkısıyla birlikte.

https://tr.wikipedia.org/wiki/Antikythera_d%C3%BCzene%C4%9Fi

https://www.nature.com/articles/s41598-021-84310-w

---

[1] https://www.livescience.com/antikythera-mechanism-start-date-found?utm_source=SmartBrief&utm_medium=email&utm_campaign=368B3745-DDE0-4A69-A2E8-62503D85375D&utm_content=D52B291F-1BBA-4A60-92B6-3CDBB4BD5FA3&utm_term=a5c653e5-c43e-4538-90d9-3d84bbd0176a