Gençliğe umut bağlamak, en büyük eserinin koruyucusu olarak gençliği belirlemek Atatürk’ün bilinen özelliklerinden birisi.

Ata’nın yurt gezileri de üzerinde durulmaya değerdir.

Adı gezi olsa da bunların her birisi geziden çok daha fazlasını içerir.

Okullar ve sonradan İstanbul Üniversitesi’ne evrilecek olan Darülfünun gezilerinin önemli duraklarından olmuştur.

Kimi zaman haberli çoğu zaman çat kapı gider okullara.

Öğretmenler ya da üniversite hocalarıyla görüşmekten çok öğrencilere, gençlere yöneltir ilgisini. Bu nedenle olmalı, okullara gittiğinde soluğu sınıflarda ya da amfilerde alır.

Öğrenci sıralarında onlarla yan yana ders izlediği gibi, öğretmenin yanı başında ayakta ders dinlediği de yansır görsel karelerine.

Etkileşimden de zevk alır.

Sınava rastladıysa öğrencilere sorular yönelterek katılır etkinliğe.

Ya da öğretmenleri irdeler, eleştirir ve önerilerde bulunur.

Geleceğimiz olan gençlerin eğitimi ve öğretimi her şeyin üstündedir ona göre.

Bilindiği gibi gençliğe seslenişle bitirdiği Nutuk Samsun’a çıkışıyla başlar.

Yıl 1930.

Ata bir kez daha Samsun’dadır.

Kılıçlı savaş bitmiş, kalemli savaş başlamıştır.

Samsun lisesinde felsefe dersini izler.

26 Kasım 1930 Samsun lisesi (Fotoğraf : Cemal Işıksel)

Öğretmenin metafiziğin derinliklerinde yitip gittiğine tanık olur.

Olumlu bilime daynmayan felsefe dersi canını sıkmıştır.

“Felsefe bunun neresinde?” sözleriyle eleştirir bilime dayanmayan anlatımı.

Samsun lisesinde bir başka sınıfa daha girer Gazi.

O sınıfta tarih sınavı yapılmaktadır. Burada dikkatinden kaçmayan ayrıntı sınavın görsellikten uzak bir şekilde yapılmasıdır. Öğretmene ve okul yönetimine “ben tarihten anlarım, ama buna karşın soruları anlamakta güçlük çektim” diyerek esaslı eleştiride bulunur.

Atatürk 1919’da Samsun’a ayak bastığında 1892’de öğretime açılmış olan lise işgalci İngilizlerin karargâhı olarak kullanılmıştır. Milli Mücadele’nin başladığı kentin lisesi Türkiye’yle birlikte özgürleşmiştir.

“Hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir” sözünü de bu ziyaretten sonra toplantı yaptığı öğretmenlere söylemiş olduğu anlaşılıyor kaynaklardan.

“Bütün ümidim gençliktedir” diyen kurtarıcı ve kurucu, devrimlerini koruyacak olan gençlerin bilgili, birikimli ve donanımlı olması için de yaşamının sonuna dek çalışıp, çabalayacaktır.

Ata’nın sözlerini önüyle, sonuyla irdelemek her bir sözünü anlama kavuşturmak bakımından önemli.

19 Mayıs kutlu olsun!