cumhuriyetciyorum

Küresel salgının büyük öğretmen olduğunu düşünmeye başladım! Kendi hatası ve aymazlıkları sonucu içine düştüğü küresel salgının nedenini çözmede yetersiz kalan (şaşkın) insanlık aşının yaşama girmesi olasılığıyla bile sevindirik oldu desek yeridir. Aşı tarihi göz önüne alındığında korona aşısının bulunması ışık hızına eşdeğer bir zaman aralığında başarıldı.

Aynı başarı aşının eşitlikçi ve adaletli paylaşımında yinelenebilir mi?

Atı arabanın önüne değil de arkasına koşmaya alışmış kolaycı insanlık bir kez daha işbaşında!

Şaşkın insanlığın aşının paylaşımına ilişkin ilk haberler hiç de iç açıcı değil!

Örneğin, İngiltere farklı kaynaklardan 300 milyon doz aşı istiflemiş.

Dünya nüfusunun % 13’üne denk düşen AB üyesi 27 ülkeye eklenen 5 varsıl ülke dünya aşı üretiminin yarısını kapatmış durumda.

Yakışıklı önderi üzerinden dünyanın ve elbette ülkemizdeki pek çok kişinin hayranlığını kazanan Kanada bu konuda hemen her ülkeyi solda sıfır bıraktı. Kanada kişi başına 9 (dokuz) doz aşı edinme başarısı(!) göstermiş!

Türkiye’nin yeterli aşı edinemediğinden dem vuran ve her şeyi bilen aydınlarımızın doğru saptamalarını Kanada için de yapmaları beklenirdi. Birilerinin aşının çoğunu kapatmasının bir başkalarının yeterince edinememesi sonucuna yol açması elbette şaşırtıcı değil.

Küresel salgının hemen her aşaması büyük insanlığın değil ama şaşkın insanlığın foyasını meydana çıkartıyor.

Aşı uygulaması hiç kuşkusuz küresel salgında bir dönüm noktası olacaktır. Elbette, bu süreç doğru ve akılcı yönetilirse! Pek çok kişide kendisini göstermekte olan “aşı bulundu, salgın son buldu” algısı en az salgın kadar tehlikeli ve kaygı verici!

Bu dönüm noktasının küresel ölçekte olumlu ve eşitliğe yaraşır şekilde yönetilmesi de bir o kadar önemlidir.

Bu aşamada dünya aydınlarına ama daha da çok Türkiye ve eşdeğeri ülkelerin aydınlarına önemli iş düştüğü açıktır. O aşı bu aşı diyerek meleklerin cinsiyetine yönelik anlamsız ve gereksiz tartışmalara girmek yerine küresel salgınla baş etmede önemli gereç olan aşının küresel ölçekli paylaşımına ilişkin şaşkın insanlık örnekleri mercek altına alınmalıdır.

Her fırsatta ülkemizi ve dolayısı ile de başka pek çok ülkeyi yeterli aşıyı edinememekle suçlayanların (ülkemizi yöneten istendin bu konudaki yetersizliğini ve başarısızlığını göz ardı etmeksizin) hemen her konuda olduğu gibi aşı konusunda da Batıyı kıble belirlemeye ara verip gerçeklere odaklanmaya çağırma görevini görmezden gelmeyelim!

Kaynakça :

https://www.nature.com/articles/d41586-020-03370-6

Aşının adı yetti!

Bir tartışmadır sürüyor!

Almandan şaşmam, o olmazsa başkasını olmam diyen mi ararsınız!

Ya da daha alçakgönüllü davranıp Alman’ı ya da İngiliz’i öncelerim ama bulamazsam olanı yaptırırım diyerek alt perdeden gideni mi?

Korona aşısında gelinen durumu aşı tarihinin yazmadığı kesin! Virüs etkenli hastalıklara bu kadar kısa sürede aşı geliştirildiği görülmüş şey değildi.

Niye yalan söyleyeyim!

Bir hekim olarak korona aşısının bu kadar kısa zamanda kullanıma hazır olacağına olasılık tanımamıştım.

Dünya yoruldu!

Başta hekimler olmak üzere her kesimden sağlık çalışanları tükenmeseler de epeyce eksildiler!

Yerküre aşıya odaklandı. Üç yüzü aşkın aşı çalışmasından yarısı üretilebilir olmaya aday durumda günümüzde. Aklın, bilimin, emeğin ve çabanın başarısıdır. Bu doğrultuda gecesini gündüzüne katarak çalışan her bir insana şükran borcumuzu unutmayalım!

Küresel salgın için artık elimizi uzatıp edinebileceğimiz çözüm aşıdan başkası değil!

Dolayısı ile o aşıdan olmam bunu olurum türünden istekler ve tartışmalar akılcı ve yararlı değil!

Bu kesinliğe karşın sorgulanacaklar tükenmiş sayılmaz!

İzleyen soruları aklımıza getirmezsek insanlığın gereğini yerine getirmemiş oluruz!

1. Ülkemizin alım bağlantısı kurduğu Çin yapımı ölü virüs aşısından ilk aşamada edinilecek 50 milyon dozun gerisi gelecek midir? Her bireye 2 doz uygulanacağına göre bu sayının Türkiye için yeterli olmadığı açıktır.
2. Açıklık ve saydamlık olmadığı için bilemiyoruz. Kullanıma hazır olacak başka aşılarla ilgili alım hazırlığı var mıdır? Varsa ne durumdadır?
3. Güvenilirliği konusunda fazlaca kuşku olmayan Çin aşısıyla ilgili Faz 3 verilerinde söz konusu olabilecek olumsuzluk durumunda seçeneğimiz var mıdır?
4. Bir yetkilinin açıklamasından öğrenildiği kadarı ile Çin’le aşı alım sözleşmesine Faz 3’le ilgili olumsuzluk olasılığı üzerinden madde konmuş. Türkiye’nin bu durumda Çin’e ödeme yükümlülüğünden kurtulması olasıymış. Öngörülü ve olumlu bir madde kuşkusuz.  Ama, bu durum bizi bir başka aşının sahibi yapacak mı?
5. Bu koşullar altında tek seçeneğe bağlanıp, olası terslik durumunda aşısız kalma olasılığı korku ve kaygı nedeni sayılmaz mı?
6. Aşı bedelsiz edinilmediğine Çin aşısı için ülkemizin doz başına yapacağı ödemeyi bilmek biz vatandaşların hakkı değil midir?
7. Her şey yolunda gider de belirlenen tasarım doğrultusunda aşılamaya başlama aşamasına gelindiğinde ayrı bir sorun çıkabilir karşımıza! Örgütlü, düzenli ve disiplinli olmak olmazsa olmaz gerekliliktir. Sağlık Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurum ve kuruluşların bu bağlamdaki hazırlıkları şimdiden başlatması ve hatta tamamlaması da doğal beklentimizdir.

En iyi aşı eldeki aşıdır, tıpkı en kısa yolun en iyi bildiğiniz olduğu gibi!

Dikkat edilirse konunun uzmanı hiç kimse tartışmayı “en iyi aşı” üzerinden yürütmemektedir.

Aşının iyisi ya da kötüsü üzerinden yürütülen düzeyden ve dayanaktan yoksun tartışmaların pusudaki aşı ve bilim karşıtlarını yüreklendireceği unutulmamalıdır!

Ceyhun Balcı, 08.12.2020

Bu yazının esin kaynağı Yılmaz Özdil’in 4 Aralık 2020 tarihli Sözcü gazetesinde yayımlanmış olan “Çin Aşısı” yazısıdır.

Aşıyı bulduk da Çinini, Almanını, İngilizini tartışıyoruz.

Çocukluk yıllarımdan anımsarım! Yetmişli yıllarda Japon malı demek dayanıksız, çabuk bozulan ve hızla çöpe atılan demekti. Daha doğrusu başarıyla(!) yaratılan izlenimdi! Bugün Japonya’nın eriştiği düzey üzerine yazmaya da söylemeye de gerek yok!

Günümüzde Çin yetmişli yıllardaki Japonya’nın yerine konmuş durumda!

Kısaca vurgulamak gerekirse Çin eski Çin değil!

Hatta, Çin’in günümüzün dünya devi olduğunu söylemekte sakınca yok!

İnsanın kendi hatasıyla içine düştüğü küresel salgın ortamında “mücadele” ya da “savaş” sözcükleri durumu anlatmaya yetmiyor. Korunma her şeye karşın virüse karşı insanın sığınabileceği tek liman.

Dolayısı ile aşı da korunmanın önde gelen gereci konumunda!

Günümüz koşullarında küresel salgından kaynaklanan ivedilik bilimsel süreçleri de alışılmışın dışına taşıdı. Umut kaynağı olarak görülen hemen her yönteme başvuruldu.

Aşıyı da bu kapsamda değerlendirip aşıyla aramızdaki duvarları yıkmamızda yarar olduğu kuşkusuzdur.

Yılmaz Özdil’e gelince!

Koşulları hiçe sayarak Çin aşısını küçümsemiş!

Üstelik en küçük bilgi, belge ve dayanağa başvurma gereksinimi duymaksızın!

Oysa, aşı çalışması süreci içinde bulunan her kim olursa olsun her türlü saygıya değerdir. Bu gibi süreçlerin ülkesi, dili, dini ve başkaca bir kimliği olmaz. Elbette, insanlığın kullanımına sunulan aşıların eşitlikçi, adaletli ve vicdana uygun bir şekilde dağıtılması titizlikle izlenmelidir. Bu bağlamda ortaya çıkabilecek yanlışlıklar da çekinilmeksizin eleştirilmelidir!

Doğaya ve çevreye karşı özenli olmak bir yana her yerin egemeni benim, benim karşımda kimseler duramaz büyüklenmesi içindeki insanlık küresel salgınla deyim yerindeyse bir duvara çarpmıştır.

Dünya nüfusu 7 milyar olduğuna göre kimi aşıların her bireye 2 kez yapılması gereği ortadayken şu aşısı bu aşısı tartışmasına girilmesi gereksiz olduğu gibi akıllıca da değildir.

Her kimin aşısı olursa olsun Türkiye’nin milyonlarca doz aşı bulabilecek olması sorgulanacak değil sevinilecek bir gelişmedir.

Özdil, Brezilya, Endonezya ve Filipinler’in adını anarak “tırışka “nitelemesinde bulunmuş. Bu nitelemeyi yapmadan önce kısa bir araştırma yapsa ve bu ülkelere Türkiye’yi eklese dünya nüfusunun % 10’undan söz ettiğini anlamış olurdu. Bu ülkeler “tırışka”ysa Covid 19 salgının başlangıcında insanlarının evlerinde, huzurevlerinde ve hastane koridorlarında ölüme gidişini izlemekten başka bir şey yapamayan Fransa, İngiltere, İtalya, İspanya ve ABD’ye nasıl bir etiket yapıştıracağız.

Hemen her gün bir hekimi, hemşireyi ve sağlık çalışanının Covid 19’a kurban veriyoruz! Bu kısır ve korkunç döngüden çıkabilmek için korunma, korunmadaysa aşı önde gelen gereç olarak karşımızda duruyor.

Köşe yazarının da, siyasetçinin de ve elbette sokakta yürüyen insanın da sorumlu ve akılcı olmasının en çok gerektiği dönemdeyiz.

Burada bizlere rehberlik etmesi gereken gündelik siyasetin çıkmazları değil aklın ve bilimin sesidir!

Eşsiz önderimiz Mustafa Kemal Atatürk’ün “Yaşamda en gerçek yol gösterici bilimdir!” sözünü hiç aklımızdan çıkartmamamız gereken bir darboğazdan geçiyoruz.

Zaman ancak sosyal medya geyiklerinde ya da kahvehanelerde rastlanabilecek kafa karıştırıcı söylemleri öne çıkartma zamanı değildir.

Okur beni hoşgörsün ama asıl tırışkalık budur!

Salgının aldığı canları azaltmak ve hatta sıfırlamak için gecesini gündüzüne katarak canla başla çalışan bilim insanlarına saygıda kusur edilmemelidir. İnsanlığın kafası salgını önleme fırsatı karşısında karıştırılmamalıdır.