cumhuriyetciyorum

“Medeniyet öyle bir ateştir ki kayıtsız kalanı yakar”

Mustafa Kemal Atatürk

Türlü adlarla anılan içinde bulunduğumuz döneme “bilgi çağı” nitelemesinde bulunmak yanlış olmayacaktır.

Farklı yönleriyle irdelenen Atatürk’ü bilgiye değer veren yönüyle de an(la)mak bugün çok daha önem kazanmıştır.

Atatürk’ün askerlik, devlet adamlığı, kültürel derinlik, okuma, özümseme ve uygulama alanlarındaki üstünlüğü “dahi” olarak anılmasına neden olmuştur. Kuşkusuz doğrudur ama bir o kadar da eksiktir.

Dahi nitelemesini somutlaştırmak bakımından bilgiye verdiği değeri ve bilgililiğini öne çıkartmak gerekir onun.

İmzasını atabilenin okuryazar sayıldığı dönemde ilk işlerden birisi olarak yazı devrimini yaşama geçirmiş olmasını, bilgiye verdiği değerin devrimci tutumuna etkisi olarak okumak gerekir.

Kimilerinin yazı devrimine göndermede bulunmak için “bir gecede geçmişimizle bağımız kopartıldı” sayıklamalarının tersine bu devrimle yüzyıllar boyunca karanlıkta kalan Türkler aydınlıkla buluşturulmuştur.

Atatürk yazı devrimiyle Türkiye’yi dünyanın en büyük okuluna dönüştürdü. Yazı devriminden yalnızca 2 ay sonra (Ocak, 1929) National Geographic dergisi “Türkiye Okula Gidiyor” başlıklı yazısıyla ulaştı okuruna. Atatürk’ün yazı devrimi küresel ölçekte yankı yaratmıştı.

Osmanlıca ucubesini çöpe atarak kendi dilini kullanma yolunu da açan yazı devrimi Türk insanının bilgiyle donanmasındaki ilk ve önemli adımdı. İzleyen dönemdeki üniversite ve köy enstitüleri devrimlerinin eklenmesiyle bilgilenme yolundaki aşamalar büyük ölçüde tamamlanmış oldu.

Bilgiye erişimde dilin etkisini kavramış olan Atatürk’ün 1937’de yazdığı Geometri kitabı da unutulmamalı.

Yazının başındaki sözüyle uyumlu bir duruş içinde oldu Atatürk. Uygarlığa kayıtsız kalmanın yaratacağı sonucu öngörerek yaptı bunu.

“Mustafa Kemal alt edene dek İngilizleri tanrı sanırdım.”

Gandi

Atatürk’ün askersel başarılarının da zaman zaman mucizeye eşdeğer sözlerle nitelendiğini biliriz. Oysa, o noktada da bilginin gücünden yararlanmıştır Mustafa Kemal. Başarılarını rastlantılara ve şansa değil bilgisine ve okumasından kaynaklı dağarcığına borçlu olmuştur.

Geçmişte de böyleydi belki.

Ama, bilgi çağında bu durum iyice belirginleşti. Bilgiye sahip olamayan, sahip olduğu bilgiyi kullanamayan ve dolayısı ile de teknoloji üretemeyen toplumların varlığını sürdürmesi zorlaşacak. Bu gibi toplumlar için kalkınma ve gönence erişme düşten öteye geçemeyecek.

Bilgi bireyin de toplumun da özgüven kaynağıdır. Bilen çağımızın vazgeçilmezi olan teknoloji üreticiliğinde başarılı olur. Osmanlı’dan bu yana teknoloji kullanıcısı olmak bizlerin iliğine işlemiş yanlıştır. Bu yanlışa çeyrek yüzyıl ara veren Cumhuriyetin sağladığı başarılar ortadadır. Cumhuriyet 3 çeyrek yüzyıldır Osmanlı geçmişine geri dönmüştür. Üretmek yerine yeniden tüketici olmuştur. Bu tam da emperyalizmin arzuladığı durumdur.

Yokluğunun 86. Yılında Atatürk’ün bilgiye verdiği önemin anımsanması ve gereğinin yapılması için zaman daralıyor.

Akıl, bilim ve kültür temelleri üzerinde yükselmiş Cumhuriyetin bilgiye sırtını dönmesi geri dönüşü olmayan yıkımların başlangıcı olacaktır.

Bugün de yolumuza ışık tutmayı sürdüren Mustafa Kemal Atatürk’ün yüce anısına saygıyla…

Yüz yaşını dolduran Lozan dimdik ayakta. Kimilerinin ileri sürdüğü gibi son kullanma tarihi dolmadığı gibi ayrıntılarında gizlenmiş dersleri de alınası.

İlk Lozan görüşmeleri 20 Kasın 1922’de başlayıp 4 Şubat 1923’te uyuşmazlıkla sona ermiştir. Türk tarafının kırmızı çizgisi kapitülasyonlardır. Özellikle İngilizlerin bu başlıkta üstelemesi başarısızlığın başat nedenidir.

Sonraki Lozan’a katılamayacak olan Lord Curzon’un İsmet Paşa’ya şu sözleri çok şey anlatır : “Ne dedikse reddettiniz. Yıkıntı üzerinde ülke kuramazsınız. Para bir bunda (ABD delegesini işaretle) bir de bende var. Önünde sonunda bize geleceksiniz. İşte o zaman şu kâğıda yazıp cebime koyduğum isteklerimi önünüze koyacağım.”

Birinci Lozan’ın hemen ardından İzmir’de toplanan Türkiye İktisat Kongresi bir bakıma Lord Curzon’a yanıttır. Varlığını sürdürmenin olmazsa olmazı olan ekonomik bağımsızlığın temelleri atılır böylelikle.

Ata’nın Türkiye İktisat Kongresi için İzmir’e giderken uğradığı Eskişehir’de ileri gelenlere yönelttiği “kaç tane damızlık boğanız var” sorusu ekonomik bağımsızlık kararlılığı olarak okunmalıdır.

Diğer yandan, İkinci Lozan’da başarı güvence altına alınmıştır.

Emperyalizmin hevesi kursağında kalsa da unutmaz!

Türkiye Cumhuriyeti rüya gibi ilk 25 yıldan sonra deyim yerindeyse fetret dönemine girer. Demokrasi kisveli bu dönemde ekonomik bağımsızlık adım adım yitirilir.

Batı kapısına bağlanma Atatürk’ün “bağımsızlık karakterimdir” sözlerine ihanetten başkası değildir.

Son 40 ve özellikle de 20 yılda yapılanlar tabuta çakılan son çiviler oldu.

Borçla yaratılan yalancı gönenç ve bütçe açıkları bu dönemin özeti gibidir.

Birkaç hafta önce ihanet sayılan terörle uzlaşma bugün Türkiye’nin önde gelen konusu olup çıktı.

Her ne kadar birileri terörle ilişkilendirilip suçlanmaktaysa da devletin terörle uzlaşma kararlılığı her geçen gün belirginleşmektedir.

Kıbrıs’a ilişkin haberler de hoş değildir. Kıbrıs açılımı şaşırtıcı olmayacaktır.

Şimdilik uykuda olsa da Pontus ve Ermeni soykırımı özürcülüğü kendini gösterirse şaşırmak yersiz olacaktır.

Lord Curzon değilse de bugünkü eşdeğerleri 100 yıl önce not edilenleri önümüze koymaktadır.

Yeni anayasa tartışmalarını Erdoğan’ın yeniden seçilebilmesi ve hatta bu görevde kalıcılaşmasına bağlayanlar hiç az sayılmaz.

Doğru ama eksiktir bu yargı.

Başat amaç Ortadoğu haritasını emperyalizmin çıkarları doğrultusunda yeniden çizmektir. Bu amaca giden yolda Erdoğan’a yönelik düzenleme olsa olsa havuca eşdeğerdir.

Türkiye’nin son 75 yılda yaşadığı tüm olumsuzlukların kök nedeni kötü ekonomisi nedeniyle yitirdiği bağımsızlığıdır.

Terörle tokalaşmanın bilgelikle açıklanmasına bakmayın.

Umarsızlığın ürünüdür.

Lord Curzon’ın 100 yıl önceki sözlerini unutursanız anımsatırlar…

Gereksizce çok konuşmak geçmişte konuşanın bulunduğu yere ilişkin bir sorundu. Bilişim çağında küresel soruna dönüştü.

Bu önemli sorun son zamanlarda içimizi yakan olaylarda da kendisini gösterdi.

Günümüzde zevzeklik yapmak için çevrenize kalabalık toplamanıza gerek yok. Sosyal medya hesabınızın olması yeterli.

İletişim bir tık kadar kolaylaştı. Çoğu zaman çağın getirdiği olanak olarak güzellediğimiz bu durum işin toplumsal zevzekliğe varmasıyla üzerinde düşünmemizi gerektirir oldu.

Kabul edelim ki, sosyal medya günümüzde yurttaş gazeteciliği kavramıyla tanıştırdı hepimizi. Yer ve zaman sınırlaması olmaksızın yaşama geçirilen bu yeni gazetecilik türünün yararları hiç kuşkusuz saymakla bitmez.

Ya sakıncaları!

İğneyi kendime batırarak başlamak en iyisi.

Ameliyathaneden, acilden, yoğun bakımdan ya da aklınıza gelebilecek hemen her tıp ortamından görselli paylaşımlara hiç de seyrek olmayan sıklıkta rastlıyorum. Oralarda görevli hekimlerin ve sağlık çalışanlarının bile bin bir önlemle ve özenle girdiği yerlerden söz ediyorum. Gizliliği, saklılığı olan ortamlar olduklarını vurgulamakta yarar var. Hem orada bulunanlara saygı hem de toplumda farklı izlenimlerin oluşmasının önüne geçilmesi bakımından da ulu orta görsellenmemesi gereken yerler.

Toplumun hemen her kesiminin sosyal medya özensizliğine kendi ortamımdan örnekler sıralamış oldum.

Son TUSAŞ saldırısı daha sona erdirilmemişken görüntüler düştü sosyal medyaya. Her terör saldırısı bir şekilde başarı arayışı içindedir. Belki de biricik amaçtır bu. Başarı olmasa bile kimi ayrıntılar başarının kanıtı olarak kullanılır bu eylemleri düzenleyenlerce ve yönlendirenlerce.

İşi toplumsal zevzeklik noktasına vardırmış sosyal medya paylaşımcılığı saldırıyı canlı yayına taşıyarak bu eylemden “onur ve gurur?” duyacaklara kolaylık sağladığının farkına varmış mıdır diye soralım.

Saldırganların Türkiye’nin gözbebeği sayılan bir kuruma nasıl kolaylıkla girebildikleri kuşkusuz soruşturulacaktır? Eşinin gönderdiği bir buket çiçeği başmühendisinin görev yerine ulaştırmayan anlayışın silahlı kimselerin kurumun kalbine erişmesine engel olamamış olmaları da ayrıca düşündürücüdür.

Diğer yandan, böylesine önemli bir kurumun güvenlik kamera görüntülerinin dakikalar içinde sosyal medyada dolaşıma sokulabilmiş olması sorgulanmayı ve üzerinde düşünmeyi fazlasıyla gerektirmektedir.

Bu görüntülerin yurttaş gazeteciliği bilincinde eksiklik olan ve sosyal medya okuryazarlığı tartışmalı kimselerce paylaşıldığı açık. Ama, bu görüntülerin üzerine mal bulmuş Mağripli gibi atlayıp paylaşan fırsatçı basının hiç mi suç yok diye sormuş olmayı unutmayalım.

Teknoloji üretme konusundaki eksikliğimizi sıkça tartışıyoruz.

Buna karşılık teknoloji kullanma merakımızın Osmanlı’dan bu yana bastırılamamış olduğunu da saptamamız gerekiyor.

Oysa teknoloji kullanımı başlı başına bilinçli olmayı gerektirmektedir.

Okuryazarlık günümüzde sözlük anlamının ötesine geçti.

Sosyal medya okuryazarlığı sayamayacağımız kadar çoğalmış olan okuryazarlık türlerinden birisi olarak karşımıza çıkmış durumda.

İletişim kolaylığından ve teknolojiden yararlanmak elbette çağın gereği.

Çağın gereğinden yararlanmanın yazılı ve yazısız kuralları olduğu unutulmamalı!

Toplumun tümüne bu bilinci ve okuryazarlığı kazandırmak elbette zaman alacak bir iştir.

Ama, TUSAŞ ve benzeri stratejik kurumlarda çalışanlara yönelik eğitim, öğretim vermek olasıdır.

Teknolojik olanaklar, iki tarafı keskin bıçağa benzetilebilir.

Doğru, yerinde ve bilinçli kullanıldığında baş döndürücü fırsatlar ve kolaylıklar sunan teknolojinin kullanımında özenlilik ve özdenetim olmazsa olmaz gereklilik.

Toplumsal zevzekliğe bir an önce son vermek daha fazla ertelenemeyecek amaçlarımızdan olmalıdır!

Türkiye baş döndürücü gelişmelerin ışık hızıyla yaşandığı ülke olma özelliğini bir kez daha kanıtladı.

TBMM açılışındaki tokalaşma ülke gündemini akla gelmeyecek noktaya sürükledi.

Çok değil 1 ay önce başkalarını PKK yandaşlığıyla suçlayan MHP önderi Bahçeli, bugünkü sözleriyle de bomba etkisi yarattı. Miting alanlarında asılsın diye ip attığı Öcalan’ı TBMM’ye çağırdı.

PKK, PEJAK, YPG, adını sayamayacağımız kadar çok ayrılıkçı parti…

“Yapana değil de yaptırana bak” der özdeyişimiz.

Gündelik yaşamda yaptırandan çok yapanı görürüz.

Dün idam çığlıkları atanın umut hakkı demesi karşısında kendi partisinden tek çatlak ses duyulmadı. İbret olsun diye birisi çıkıp “dün ne diyorduk, bugün ne diyoruz, ne yapıyoruz” sorusunu seslendirmiyor.

Tokalaşmayı izleyen çıkışlar DEM partiyi bile afallatmış görünüyor. Şaşkınlıklarını gizlemekte zorlanıyorlar.

İktidarın, iktidarını sonsuzlaştırma projesi etnikçilerin ayrılıkçılık tutkusuyla birleşince ortaya çok farklı bir bileşim çıktı.

Bu bileşime MHP-DEM parti ortak grup toplantısı çok yakışır demek kaçınılmaz oldu.

Dün bu dünyadan göçtüğü söylenen Fethullah Gülen (gerçekten) öldü mü sorusundan kaçamayız.

12 Eylül döneminde birisi “Fikirlerimiz iktidarda, biz niye içerdeyiz” diye sormuştu.

Yerden göğe haklıydı.

FETÖ yapılanması her ne kadar bir kişinin öncülüğündeki örgütlenme gibi görünse de gerçekte emperyalizmin atadığı görevli örgüttü. Yeşil kuşak projesinin yükseldiği günlerde din eksenli olması gerekliydi bu hareketin.

Türkiye Cumhuriyeti’ni yıkmak için dağa çıkmanın olmazsa olmaz gereklilik olmadığını göstermesi bakımından da önemli ve yıkıcı bir deneyimdi. Doğrusu her ikisi biribirini tamamlayıcıydı.

FETÖ ve PKK dört dörtlük ikili bağlaşıktı. İçerikleri farklı görünse de kökleri aynı topraktaydı.

Fethullah Gülen “bizim ruhumuz Türkiye’de kol geziyor, bir kez daha güç kazanıyor, ben neden vatansız öldüm” diye sorsa ne yanıt veririz?

Yenidoğan yoğun bakımlarında yaşananlar 6 ay kadar önce kamuoyunun bilgisine sunulmuştu. Olaya ilişkin ayrıntılar basına yansıdıktan sonra çok daha fazla ilgi gördü.

Hekimler ve sağlık çalışanları arasındaki konuşmaları insafsızlık, vicdansızlık ve ahlâksızlıkla nitelemek yanlış olmaz.

Olay bu yönüyle adliyenin işidir.

Basında çok yer almayan yanını irdeleyelim. Çünkü, şeytan bu ayrıntıda gizli.

Covid sağını günlerinde yoğun bakım yatağı çokluğu gündeme düşen olumluluktu.

Korku ve ürkü dolu gülerde bunun sorgulanması düşünülemezdi.

Bebeklerin başlarına gelenlerden sonra yoğun bakım konusuna eğilmekte yarar var.

Sağlık hizmetlerinin hemen her alanda yetmezlikle anıldığı günümüzde yoğun bakım yatağı sayısı yetmezlik bir yana bolluk göstermektedir.

Neden?

Yoğun bakım yatağı sayısı şifreyse çözümü sağlıkta dönüşümde.

Sağlıkta dönüşüm kıtlığı izleyerek bolluğu simgeleyen kavram olarak görülebilir. Bu durumun toplumda yarattığı hoşnutluktan (en azından başlangıçta) söz edilebilir.

Sağlıkta dönüşümün sağlık hizmetini ticarileştirme, alınır satılır bir ürüne dönüştürme anlamına geldiğini kavramakta yarar var.

Örneğin, günümüzde tüm özel sağlık kurumlarının herkesçe görülebilecek bir yerinde “SGK anlaşmalı” olduğu yazılıdır.

Oysa, durumun oldukça farklı olduğunu, SGK anlaşmasının biçimden öteye anlam taşımadığını anlamanız uzun sürmez. Böyle bir kurumda hemen her aşamada istenen ödeme cüzdanınızı inceltir. SGK anlaşmasının sözden öte anlam taşımadığını kısa sürede anlarsınız.

Pek az hizmet gerçek anlamda SGK anlaşması kapsamındadır.

Yetişkin ve yenidoğan yoğun bakım üniteleri bu kapsamdadır.

Kişinin cüzdanına dokunmaz ama diğer yandan da hizmeti sunana SGK’nin ödediği nicelikler üzerinden bile kazanç sağlar yoğun bakımlar.

Kaba deyişle kemiksizdir bu alandaki kazanç.

Yoğun bakım yataklarının çoğalmasına bir de bu gözle bakılmalı!

Bu yatakların olabildiğince dolu olması, verimli daha doğrusu kazançlı olmaları anlamına gelir.

Bebeklerin başına gelenler haklı olarak toplumun ve basının ilgisiyle birlikte tepkisini çekti.

Bu olayın öznelerinin savunulacak yanı yok!

Ama, bu durum bile nedensellik ilişkisi kurmaya engel olmamalı!

Sağlık ortamında oluşturulan koşullar suçu özendirmektedir. Başka deyişle sağlık ortamı bir bataklıktır. Bu bataklıkta üreyen ve rahatsızlık yaratan sivrisineklerle savaşmak kamuoyunun ilgisini çekse de suçu ve suçluyu tüketmeye yetmemektedir.

Yenidoğan çetesinin üstesinden gelmek ve hak ettiği yaptırımları kesmek adliyenin işi.

Bataklığı kurutmak ve olası suçların önüne geçilmesiyse yönetimin görevi!

“Suçlular hak ettiği cezayı alacaklar, bundan hiç kimsenin kuşkusu olmasın!” türünden sözler günü kurtarmaktan öte anlam taşımıyor.

Bu olay ve buna eklenebilecek başkaları üzerine konuşmak yetmeyecek!

Sistemi ve bu gibi olayların gerçekleşmesine fırsat veren düzeni konuşabilecek miyiz?

Yetkililere can alıcı soruyla bağlayalım yazıyı!

“Sağlık gibi yaşamsal bir hizmeti parasal kazanç alanı olmaktan çıkartabilecek misiniz?”

Bize bunu söyleyin!

Her yılın bugünleri tartışmaya gebedir. Nobel ödülleri açıklanır ve tartışmalar başlar.

Tıpkı olimpiyatlar gibi Nobel de iki yüzlüdür.

Bir yüzünde tıp, fizik ve kimya!

Bu yüzde yer alan ödüller tartışmaya konu olmaz. Ölçütler bellidir. Nesnel alanlardır.

Edebiyat, barış ve iktisat ödülleri Nobel’in emperyalizmin kullanımına sunduğu koçbaşlarıdır.

Bilmem kaç milyon Ermeni’yi kestik, falanca bin Kürt’ü yok ettik derseniz birilerinin gözüne girmiş olursunuz. Adınız da Orhan Pamuk’sa ödülünüz hazırdır!

Acemoğlu yazarı olduğu kitapta Atatürk devrimlerini despotlukla özdeş tutarak emperyale selâm çakmıştır. Durum böyle olunca Nobel’i vermişlerdir.

İkinci grup Nobel ödüllerini alınan değil verilen ödüller olarak nitelemek hata olmaz. Emperyalizmle geçim içinde olmak ve hatta emperyalizmin yararına eylemler ve söylemler içinde olmak neredeyse olmazsa olmaz gerekliliklerdir.

Soğuk Savaş döneminde Doğu Bloku içinde Batı’ya yakınlık duyanların ya da doğrudan kendi ülkelerinde muhalif konumda olanların Nobel’e yaraşır bulunmaları rastlantı olabilir mi?

Henry Kissinger’a Nobel barış ödülü verilmiş olduğunu belirtmiş olalım.

Dünyanın en büyük silah üreticisi olmasının yanı sıra küresel ölçekte askersel etkinlikleri belli olan, deyim yerindeyse her fırsatta dünyayı kana boğan ABD’nin başkan ve başkan yardımcıları da barış ödülünün gediklileri arasındadırlar.

Anılan gerekçelerle emperyalizmin yol açıcısı olarak da nitelenebilecek barış-edebiyat-iktisat üçlüsüne saygı göstermek olası değildir.

Nesnel üçlüden birini alarak bizleri gururlandıran Aziz Sancar açıklandığında onun doğum yerinden yola çıkarak buradan bile kendine ekmek çıkartmaya çalışanlar olduğunu unutmayalım.

Bekledikleri karşılığı alamayınca bir daha Sancar’a yaklaşmadıklarını da.

Bir yanda astık, kestik diyen romancı diğer yanda varlığını borçlu olduğu Cumhuriyeti despotlukla eşleştiren iktisatçı.

Onların dışında yaşamının önemli bölümünü ABD’de geçirmiş olsa da varlığını ve başarılarını Cumhuriyete ve Atatürk’e borçlu olduğunu her fırsatta dile getiren gerçek bir bilim insanı Sancar.

Hemen her ortamda bir Acemoğlu fırtınası estirildiğine tanık oluyoruz.

Atatürk’ün kurduğu İş Bankası 100. Yaşında Atatürk’ü ve en büyük yapıtı Cumhuriyeti aşağılayan Acemoğlu’nu onurlandırarak “tuz alıp koşanlar” öbeğine eklenmekte sakınca görmedi.

Diğer yandan, içinde bulunduğumuz koşullarda Acemoğlu’nun saydamlık, liyakat ve demokratiklik üzerine soyut olduğu kadar ilgi çeken sözleri de hatırı sayılır bir kitlenin yakınlık duymasını sağlamıştır.

Şu günlerde ekonomik krizin pençesinde kıvranmakta olan Türkiye’de ekonomiyi kurtarsın diye Acemoğlu’na gidelim diyenlerin sayısı da az değildir. Boşuna heveslenmesinler.

Acemoğlu ne bundan sonra bu işlere girişmez.

Ama, temsilcisi olduğu neoliberal ekonomi anlayışının kurtarıcıları iş başındadır.

Kemal Derviş görevini yaptı. Hatta, bu dünyadan bile göçtü.

Mehmet Şimşek güncel görevli.

Acemoğlu’yla sevinirken ve gururlanırken bir şeyleri düşünmekten geri durmamalı!

Neoliberal ekonomi öğütleri emperyalizm kaynaklıdır. Elbette onların yararınadır, çıkarınadır. Bu öğütlere uyanlar emperyalizmin güdümüne girmiş olurlar ve arka bahçeye dönüşürler.

Neoliberal ekonomi tayfasının yararı emperyal ülkeleredir. Bu ekonomi anlayışının gereklerine uyan Türkiye gibi ülkelere düşense yıkımdır.

Acemoğlu elbette son derece değerlidir.

Nobel verilerek değeri belirlenmiştir.

Emperyalizmin belirlediği bu değerin kimin için ne anlam taşıdığına karar vermek de bir o kadar önemlidir.

Bilinçten yoksun Acemoğlu güzellemecilerini “salatalığım var diyene tuz alıp koşanlara” benzetmek hata olur mu?