cumhuriyetciyorum

10 Ağustos 1920’de emperyalizm Şark Sorunu’nu (kendince) çözüme kavuşturmada önemli adım attı. Buna göre Türkler Anadolu’dan geldikleri yere kovulacaktı. Böylece uygarlıklar beşiği Anadolu coğrafyası gerçek uygarların eline geçecekti.

Yıldönümünde Sevr’e değinmekte yarar var. Her ne kadar 100. yaşını geride bırakan Lozan’a ilişkin zaman aşımı yalanları tarihe karışsa da içimizdeki Sevrciler varlıklarını sürdürüyorlar. Türkiye’nin son 20 yılına damga vuran Cumhuriyet ve dolayısı ile de Lozan karşıtı ülke yönetimi Sevrciliğin günümüzdeki doğal başat gücü konumundadır. Sevrci değiliz demeleri yanıltmasın!

Sevr’in üzerimizde bıraktığı izlenim her nedense bir haritadan öte değildir. Kuşkusuz son derece önemlidir bu harita! Bin yıllık yurtlarında Türklerin Anadolu’nun orta yerine sıkıştırılmaları tasarımı tarihsel önemde bir kırılma noktasıdır.

Yine her nedense Türk tarihinin önemli dönüm noktası sayılması gereken Sevr’le ilgili bir haritadan başka kapsamlı bir belge en azından ortalıkta bulunmamaktadır.

Sevr’e ilişkin akademik çalışmalar eksik değildir. Bu ve benzeri çalışmaların hatırı sayılır oylumda olduğu kuşkusuzdur.

Lozan gibi ülkemizin tapu senedi olmaya eşdeğer bir belgenin ulu orta yaylım ateşine tutulduğu ortamda Sevr de bilinmeyi hak etmektedir.

Bu eksikliği 2021’de 104 yaşında yitirdiğimiz Cahit Kayra tamamlamıştır. Yetmişli yıllarda başka bir devlet görevi nedeniyle bulunduğu Paris’te Sevr antlaşmasının özgün belgelerini Paris’teki belgelikten edinerek incelemiş ve Sevr’i aydınlatma doğrultusunda önemli adım atmıştır.

Kayra’nın Sevr ilgisi Fransızların da ilgisini çekmiş olmalı ki, antlaşmanın tıpkıbasımıyla ilgili istekleri sonraki süreçte karşılamaktan kaçınmışlardır.

161 sayfa, 433 maddeden oluşan Sevr Antlaşması’nın İngilizce sürümü

Ancak, Sevr yalnızca bir toprak ve harita sorunu olmanın çok ötesinde bir anlama sahiptir. İşin bu yanı kavranmadığı ve özümsenmediği içindir ki; hemen her yıl Lozan Antlaşması yıldönümleri beylik sözlerle geçiştirilmiştir. Bu sıradanlığın son yıllarda yerini Lozan üzerinde kümelenmesi sağlanan koyu kuşku bulutlarına bıraktığını biraz şaşırarak ve daha çok da üzülerek izliyoruz.

Lozan’ın değeri ancak Sevr iyi anlaşıldığında bilinebilecektir.

Kayra, Paris’ten eli boş dönmediği gibi edindiği belgeleri okumuş ve ortalama yurttaşın anlayabileceği bir kitaba dönüştürmüş.

Her ne kadar Lozan 100 yaşını doldurmuş olsa ve 100 yıllık antlaşmaydı yalanlarının sonu gelmiş olsa da, Türkiye’de yabana atılmayacak sayıda bilisiz ve aymaz gerçekleri hiçe sayarak Lozan’ı ve onun üzerinden Türkiye Cumhuriyeti’ni karalamayı sürdürmektedirler. Bu hıyanetin sonlanmasını beklemek bugünkü koşullarda aşırı iyimserlik olur.

Görüşleri etkilenebilir kitleye seslenmek bakımından Sevr’den yararlanmak kolay olduğu kadar etkileyici de olabilecektir. Bunu yapabilmenin yolunun da Sevr’i bilmekten, kavramaktan geçeceği kuşkusuzdur.

Sevr haritasına göre yerle bir edilen Osmanlı’dan geriye kalanlara uygun bulunan toprakların yüzölçümü 400.000 km^2’dir.

Çok fazla üzerinde durulmayan önemli Sevr maddelerinden bir başkası da ekonomik ve mali yaptırımlarla ilgili olanlardır. Anadolu’nun ortasına itilmiş ve adına devlet denen imparatorluk artığının sınırlı bütçesi bile sıkı bir şekilde denetlenecek ve denetçi emperyal devletler her türlü harcama ve bütçe tasarrufunu yakından izleyebilme hakkına sahip olacaklardır. Bu düzenlemenin anlaşılabilir şekildeki çevirisi bu topraklarda yaşayacak olan 6 milyon kişinin hiçbir gereksiniminin zerrece değer taşımadığıdır. Tüm kurgunun emperyalin çıkarlarının karşılanması üzerine olduğudur.

Anadolu’nun ortasına sıkıştırılmış sözde devletin ordusunun olmayacağını bilmem söylemeye gerek var mı? Sınırlı bir polis ve jandarma gücünün varlığı yeterli görülmüştür Sevr’de.

Gelelim Sevr Antlaşması Mustafa Kemal önderliğinde kurulan Cumhuriyet’le yırtılmasaydı ortaya çıkması olası tabloya:

• Anadolu’nun ortasında konuşlanmış, yazgısı emperyalin elinde, kendisi yakınçağda olsa da başka her bakımdan Ortaçağ’da kalmış bir insan topluluğu söz konusudur. Benzetmede hata olmazsa söz konusu devletçik Anadolu’da yüzyıllarca önce hüküm sürmüş beyliğe eşdeğer bir kabileden öte anlam taşımayacaktı.
• Sevr’i kabul edenler başta emperyal olmak üzere tahtı ve geleceği uğruna onların uydusu olmakta sakınca görmeyen; saltanat ve hilafet karşılığında vatanın varlığını hiçe saymakta ikileme düşmeyen hanedan ve onun çevresinde kümelenmiş çıkarcı öbeği. Karşı çıkanlar ise Mustafa Kemal çevresinde kenetlenmiş yoksul, yoksun ve mazlûm Türk halkı! Başka şekilde söylemek gerekirse, karşı çıkanlar Anadolu köylüleri ve Osmanlı modernleşmesi ürünü asker-sivil aydınlardı.
• Lozan, Türklerin başına dert olan ve 1683’ten bu yana ivmelenmiş dışlanma ve aşağılanma sürecini sonlandırdı. Dahası, Lozan Türk milletini ve onların devleti Türkiye’yi çağdaş uygarlık yoluna soktu.

Vahdettin’in saltanat ve hilafet uğruna ibretlik teslimiyeti. Utanç belgesi mektup İngilizlere yazılmış. Sevr’i sindirmekle yetinmemiş, alçalmada sınır tanımadığını da yansıtmış efendisine.Vahdettin’in İngilizlere gönderdiği ve millicileri jurnallediği mektup.

Günümüzde Lozan’ı aşağılayanlar, küçümseyerek her fırsatta hedefe koyanlar irdelendiğinde 100 yıl öncenin Sevrcilerinin günümüzdeki uzantıları oldukları kolaylıkla anlaşılabilir.

Kimi zaman ateşli Osmanlıcı çoğu zaman dinci gerici ve zaman zaman da çağdaş görünümlü Batıcı çevrelerin Sevr’i diriltme ve Lozan’ı değersizleştirme girişimlerinde insan belleğinin unutma engelliliği, tarihsel gerçeklerin göz ardı edilmesi ve bilgisizlik önde gelen yardımcılar olarak boy göstermektedirler.

Sevr Antlaşması her ne kadar 103 yıl öncede kalmış gibi düşünülse de bu bir yanılsamadır. Emperyalin o zaman yaşama geçiremediği bu antlaşmayı bulduğu ilk fırsatta diriltme çabası içinde olmayı sürdüreceği akıldan çıkartılmamalıdır. 

Yerle bir olan misakı maarif ve misakı iktisadiye eklenen demografik bozgun Sevrcileri heveslendiren önemli sorunlardan öne çıkanlardır.

“Sevr’i bilmeyen Lozan’ın değerini bilemez, onu koruyamaz!” düşüncesiyle Sevr Dosyası’nı yazan Cahit Kayra artık aramızda olmasa da bu önemli konuya eşsiz bir katkıda bulunmuştur.

Anısına saygıyla… 

Kayra’nın anısına saygı geride kalanların çabalarıyla ölümsüzleşecek ve anlam kazanacaktır.

Pek çok şeyin kötüye gittiği Türkiye’de, iyiye giden işlerin de kısa sürede bozulduğu bir gerçek. Örneğin, futbol. Dünya üçüncülüğü sonrasındaki tepetaklak gidiş şaşırtıcı olduğu kadar üzücü oldu. Faroe Adaları’na yenilen bir futbolun her şeyin önünde olma çabası ve bu çabanın bir şekilde karşılık buluyor olması anlaşılır gibi değil.

Voleybol bu konuda ayrıcalıklı.

Yirmi yıl önceki kadın Avrupa şampiyonasında gelen ikincilikle kendisini gösteren voleybol, sürdürülebilir başarısını bu sabaha karşı VNL (Voleybol Uluslar Ligi) şampiyonluğuyla taçlandırdı.

Bir süredir kullanılmakta olan “Biz voleybol ülkesiyiz!” savsözünün de içi sıkı sıkıya doldurulmuş oldu.

Bizden biri Guidetti’nin yerine kadın voleybol takımının başına getirilen Daniele Santarelli ve takıma devşirilen Küba kökenli Vargas yatay giden başarı çizgisini yukarıya çevirmeye yetti. Voleybol sporu yabancı sınırını da iyi ayarlamasıyla öne çıktı. Ateşlemeye yarayan ama yerlinin önünü kesmeyen yabancı politikası başarının ardındaki bir başka önemli öğe olsa gerektir.

Yazının başlığı olan soruyu yanıtlamaya gelince!

Türkiye, 20 yıldır toplumun en azından yarısını mutsuz kılan, zaman zaman da kahreden bir gidiş içinde oldu.

İktidarın büyüklenmeleri bir yana bırakılırsa Türkiye Cumhuriyeti’nin 100 yılında medreseler yaşamın orta yerindedir artık.

Milli Eğitim Bakanı ümmetin desteğine de güvenerek “kız okulları” diyebilmektedir.

Cumhuriyet ayarlarının bozulmasıyla birlikte döngüselleşen ekonomik krizlerin bir başkası güncel yaşamımızı tutsak almıştır desek abartmış olmayız. Varlıklının varlığını artıran, orta kesimi yoksullaştıran ve diptekileri iyice dibe yapıştıran son krizden bir kez daha gönençten pay almayanların katkısıyla çıkmayı deniyoruz.

İngiliz ve Belçikalı bakanlar, Amerikalı MB başkanı,…

Özetle, iç karartıcı olayların ve gelişmelerin yazıya sığdırılması olanaksız.

Kadın voleybol takımı deyim yerindeyse kurtarılmış bölge gibi. Sporcusuyla, koçuyla, kenar yönetimiyle ve elbette federasyon başkanıyla ülkenin olumsuzlukları bileşik kaplar kuramına inat onları etkilemiyor bile.

Türkiye Cumhuriyeti 100. Yaşında tarihinin en sağ ve en sığ TBMM bileşimiyle baş başa kaldı. TBMM neredeyse açılır açılmaz dinlenceye çıktıysa da olumsuzluklar dinlence yapmıyor.

Kadına ve çağdaş yaşama yönelik sözlü ve fiziksel sataşmalar almış başını giderken kadın voleybolu tarihsel önemde başarılar elde etmeyi sürdürüyor.

Kadın voleybolumuz çeşitli şampiyonalarda kürsüye çıkmış olsa da ilk kez bu sabaha karşı kürsünün en büyük basamağına çıkarak bir ilkin altına imza attı. Bununla da yetinmedi Ata’nın kızları!

Yine, tarihimizde ilk kez dünya sıralamasında dorukta yer aldılar. Ne kadar övünç duysak, onurlansak yeridir.

Başarılarının süreceği kuşkusuzdur. Yeter ki gölge edilmesin!

Yüz yaşındaki Cumhuriyetin en değerli ve anlamlı devrimi kadını yüceltmesi ve ona hak ettiği yeri açması olmuştur.

Bugün pek çok işkolunda kadınlar öne çıkmışsa, eşsiz başarıların altına imza atmışlarsa başat neden Cumhuriyet ve Atatürk devrimleridir.

Örneğin, akademideki kadın oranı erkeklerden geri kalmayacak denli yüksektir.

Başka alanlardaki kadınların çokluğunu da eklemeliyiz.

Kadın voleybolcularımızın bu bağlamdaki ayrıcalığı görmezden gelinememeleri, itilip kakılamamaları ve başarılarının ulusal ve küresel ölçekte göze batmasıdır.

Yazının sonunda başlıktaki soru şu şekilde değiştirilebilir!

“Kadın voleybolunu neden çok seviyoruz?”

Çağdaş yaşamı, toplumun yarısını ve ülkenin aydınlık yüzünü görmek istemeyenlerin de gözlerinin içine soktukları için olabilir mi?

Federasyon başkanı Mehmet Akif Üstündağ ve koç Santarelli önderliğinde göğsümüzü kabartan Ata’nın kızlarına kaptanımız Eda aracılığıyla sonsuz teşekkürler…

Türkiye Cumhuriyeti ikinci yüzyılına gün sayarken ekonomik baş etmeye çalışıyor.

Deprem yıkımı cabası!

Bütün bunlar yetmezmiş gibi bundan 10 yıl öncesine dek akıldan bile geçirilmeyecek demografik bozgun ete kemiğe bürünmüş durumda.

Önümüzdeki yıl yapılacak olan yerel seçimler özellikle Hatay, Kilis ve Gaziantep illerinde demografik değişim gerçeğiyle yüzleşmemizi kaçınılmaz kılacak gibi görünüyor.

Demografik bozgunun ana öğesi de Suriyeliler.

Bu bağlamda, BOP’un diri olduğunu söylememiz yanlış olmayacaktır.

BOP’un demografik değişim ayağının bugünkü iktidarın da hoşuna gittiği ve hatta bu yolla iktidarını koruma güvencesine dönüştüğünü söylemeye bilmem gerek var mı?

Özellikle seçim sürecinde sonucu kestirmekte zorlanan iktidar kanadı, içinden gelmese de Suriyelilerin geri gönderilmesi doğrultusunda tutum sergilemek zorunda kaldı. Bununla birlikte “Suriye güvensiz” diyerek geri göndermeden uzak duruşunu gerekçelendirmeye çalıştı.

Türk basınında kendisine çok yer bulmayan bir olaya değinmekte yarar var.

Bu bir spor olayı.

Bu spor olayı Suriye’nin ne denli güvenli olduğunu anlamaya da yardımcı olacaktır.

Ana akım basınımızın spor sayfalarını futbol kaplamış durumda bugünlerde. Mirasyedi futbol yönetimleri yine “parlak” transferlerle günü kurtarma derdinde. Bir kez daha iş bilmez yönetimlerin transfer facialarına yatırım yapılmakta. Bu nedenle yazıya konu olan spor olayına ilgisizlikleri olağan karşılanmalı.

Bilindiği gibi 2024 Paris olimpiyatları için geri sayım başladı.

Pek çok spor dalında Paris 2024’e katılım için son biletler sahibini bekliyor.

Bu kapsamda basketbol Asya elemeleri Şam’da yapılacak.

Hangi ülkenin yetkilisine sorsanız kendi ülkesini güvenli olarak tanımlar. Oysa, bu tanımlamanın uluslararası bir kurumca yapılması en değerlisidir. Daha da değerlisi spor örgütlerinin yapacağı değerlendirmedir.

Bağlantıdaki haberden olimpiyata katılım için Asya elemelerinin önümüzdeki ay içinde Şam’da yapılacağını öğreniyoruz.

http://www.sana.sy/tr/?p=283572

Asya basketbol federasyonu ve FİBA (Dünya Basketbol Birlikleri Federasyonu) Şam’ı bu elemelerin yapılacağı yer olarak seçmişler. En küçük güvenlik kaygısının özellikle spor etkinliği için önde gelen engel olduğu düşünülürse bu kararın önemi de anlaşılmış olacaktır.

Spor kurumları spor etkinliğinin yapılacağı yerin güvenliğini her şeyin önüne koyarak değerlendirir. O etkinliğe katılacak olan ulusal takımların oyuncuları o sporun seçkinleridir. Çoğu yaşamını spordan kazanır. Değerleri ülkeleri, kendileri ve kulüpleri bakımından tartışmasızdır. Dolayısı ile sporcular ateşe atılmaz. En küçük risk bile göze alınmaz.

Bu etkinlikten çıkartacağımız diğer önemli sonuç Türkiye’yi yönetenlerin “Suriye güvensiz” saptamasının geçersizliği olmalıdır.

İçeride estirilen “yerli ve milli” fırtınasının iş dışarıya ileti vermeye geldiğinde BOP’çuluktan öteye geçmeyen bir sığlığa vardığını görmek güç olmasa gerek.

Elbette bu öngörü geniş halk yığınlarından beklenemez.

Ama, basın da bu denli kör olunca bu konuyu kaleme almak kaçınılmaz oldu.

Hemen her ayrıntıdan muhalefet üretme meraklılarının ilgisizliği de bir o kadar anlamlı değil midir?

Muhalefet etmeye meraklı basın kuruluşlarının işi gücü bırakıp bu spor olayına odaklanmasında yarar var. Hatta, özveride bulunup Şam’a muhabir göndermelerinde bile yarar var. Bir yandan sporla ilgilenirken diğer yandan Şam sokaklarından görüntüler paylaşmaları Şam’ın ve dolayısı ile de Suriye’nin ne denli güvenli olduğu konusunda izlenim oluşmasını sağlayacaktır.

Elbette masa başı yayıncılığının kolaycılığından kendilerini kurtarabilirlerse.

Sosyal medyayla haşır neşir olmak mı, olmamak mı?

Uzunca süredir gözden geçirmeyi istediğim bir ikilemdir. Sosyal medyadan uzak durmak haberdar olmamayı güvence altına alır. Her ne kadar olanın bitenin önüne geçilemese de haberdar olmamanın dayanılmaz hafifliğiyle sarmalanırsınız.

Salzburger Nachrichten’de çizen Avusturyalı Thomas Wizany’nin burada da paylaşmak zorunda kaldığım çizgisiyle başladım güne.

Gurur ve onur kırıklığı…

Küçük düşme…

Aşağılanmış gibi duyumsama…

Bunlara eklenebilecek sayısız niteleme.

Türkiye’de sayıları 13 milyonu aştığı savlanan yabancılar için kabaca 100 milyar doları aşan harcama yapıldığı kestiriliyor.

Yeni anlaşmayla Avrupa’yı göçmenlerden uzak tutma görevi karşılığında 3 milyar Avro’nun kasamıza gireceği anlaşılıyor. Bu bilgilerin hemen hiç birisine Türk medyasında rastlanmıyor. Üç milyar avroluk bekçilik bedelini de aşağılanma pahasına yabancı medyadan öğreniyoruz.

Cumhuriyetin 100. Yılında kutlama şöyle dursun, kahroluyoruz desek yeridir.

Bir yandan TOGG yaptık diyerek övünürken diğer yandan da 1 kezliğine 2 MTV alalım diyorsanız; Merkez Bankası rezervlerinizin eksiye düştüğünü sağır sultan da biliyorsa ve sıcak para kaynaklarına eldeki son varlıkları (İzmir limanı) cömertçe sunabiliyorsanız tüm dünya ekonominizin kötülüğünü bilmiş olur. Üç milyar Avro Avrupa bekçiliğinin nedenini burada aramak gerekir.

Cumhuriyeti kuran bağımsızlıkçı anlayışın sıradan bir tutku olmadığı bu son yaşananla umarım kavranır. İki Lozan arası İzmir’de yapılan Türkiye İktisat Kongresi “Ya İstiklâl Ya Ölüm” anlayışının ekonomiye yansımasıdır. Başka deyişle Misakı İktisadi sağlanmıştır böylelikle.

İkinci Lozan’ın sonunda kabul ettiremediği isteklerini yazdığı kâğıdı katlayıp cebine koyan Lord Curzon Türkiye’nin NATO ve Batı kapısına bağlanışını yaşam süresi yetmediği için görememiş olabilir. Ama, ardılları kanla, canla kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin askerini 23 sent karşılığında Kore’de kullandırdığını, suç örgütü NATO’ya koşarak girdiğini ve günümüzde Amerikalı ve İngiliz ekonomi bakanları aracılığıyla kimbilir kaçıncı kez Türk milletine acı ilâç içirdiğini zevkten dört köşe olmuş şekilde izliyor olmalıdırlar.

Geçenlerde basına yansıdı. Göçmenleri Avrupa’dan uzak tutma isteğiyle Tunus Cumhurbaşkanı Kays Sait’le görüşen AB heyetine verilen yanıt Tunus kadar olamadık dedirtecek türden :

“Tunus Avrupa sınırlarının bekçisi olmayacaktır.”

Çizere kızmak işin kolayı!

Bu çizgilerin yaşama geçmesine neden olanı arayacaksak aynaya bakmak yeterli.

Dilemem ama kapımızdaki acı gerçektir bu.

Misakı iktisadiyi önemsemeyenlerin misakı milli sorunuyla yüzleşmeleri kaçınılmaz olacaktır.